Ο Ιεράρχης Αλεξανδρείας πρότεινε σχέδιο επίλυσης του «ουκρανικού ζητήματος»

Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε Σεραφείμ (Κυκκώτης). Φωτογραφία: Wikipedia

Ο Αρχιερέας της Εκκλησίας της Αλεξανδρείας Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε Σεραφείμ (Κυκκώτης) έστειλε επιστολή στη σύνταξη της ΕΟΔ με τίτλο «Πρόταση για έναν κανονικό τρόπο επίλυσης του ουκρανικού ζητήματος». Ιδού το κείμενό του που αφορά την εκκλησιαστική Ουκρανία.

«Τὰ ἀδύνατα παρὰ ἀνθρώποις δυνατὰ παρὰ τῷ Θεῷ ἐστιν» (Λου.ς 18:27)

Τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετώπιζε η Εκκλησία μας στην ιστορική της διαδρομή, τα έλυνε με την καθολικότητα της, τονίζοντας πάντα την προτεραιότητα της διαφώτισης από το Άγιο Πνεύμα: «Ας δοξάσουμε επάξια το Άγιο Πνεύμα» (Πράξεις Αποστόλων 15:28). Ο δεύτερος χαρακτηριστικός παράγοντας είναι ότι η επικρατούσα φωνή ανήκει στην πλειοψηφία των Επισκόπων της Εκκλησίας: «να επικρατήσει η φωνή της πλειοψηφίας» (Γ´ κανόνας της Α´ Οικουμενικής Συνόδου).

Συζητώντας με τους επισκόπους όλων των Τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών, συμπεριλαμβανομένων των Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών Διοκλείας Κάλλιστο Γουέαρ (Οικουμενικό Πατριαρχείο), Αμφιλόχιου Ράντοβιτς Μαυροβουνίου (Πατριαρχείο Σερβίας), καθώς και του δάσκαλου μας, Μακαριότατου Αρχιεπίσκοπου Αλβανίας Αναστάσιου και πνευματικού μου πατέρα Μητροπολίτη Κύκκου και Τηλλυρίας Νικηφόρου και άλλων επιφανών σύγχρονων ορθοδόξων επισκόπων και θεολόγων, η πρότασή μου για μια κανονική λύση στο Ουκρανικό Ζήτημα, η οποία μπορεί να υποστηριχθεί από τις περισσότερες Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες, και ίσως όλες, είναι η εξής:

Πρώτον, η πλήρης αποκατάσταση του πρώην Μητροπολίτη Κιέβου και πάσης Ρωσίας, Φιλάρετου, ο οποίος κατείχε τη θέση αυτή για 26 χρόνια (1966-1992) υπό τη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Μόσχας, ο οποίος καθαιρέθηκε το 1992 και αφορίστηκε το 1997. Όταν πρόκειται για κάποιον που δεν είναι αιρετικός, αλλά βρίσκεται σε σχίσμα, η Εκκλησία ήταν πάντα θετικά διατεθειμένη να διατηρήσει την ενότητα μέσω των αποφάσεων της Συνόδου της. Σήμερα, ο πρώην Μητροπολίτης Κιέβου είναι 94 ετών και έχει ήδη αποκατασταθεί από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως το 2018.

Δεύτερον, με την αποκατάσταση του πρώην Μητροπολίτη Κιέβου Φιλάρετου, μπορεί να επιλυθεί η θέση δέκα Τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών για το ζήτημα της νομιμότητας της χειροτονίας του Μακαριστού Προκαθήμενου της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας Επιφανίου, η οποία εγκρίθηκε από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως το 2018 και στη συνέχεια υποστηρίχθηκε από τους Προκαθήμενους των Εκκλησιών, πρώτα της Ελλάδας, μετά της Κύπρου και το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Οι επίσκοποι και το ποίμνιο αυτών των τεσσάρων Εκκλησιών δεν συμφωνούν με την υπάρχουσα αυτοκεφαλία, η οποία οδηγεί σε προβλήματα στην ενότητα αυτών των Εκκλησιών και ακόμη και σε παράνομες εισπηδήσεις βολές στις νόμιμες δικαιοδοσίες άλλων Εκκλησιών (για παράδειγμα, η ρωσική εισβολή στην Αφρική).

Τρίτον, ο Μακαριώτατος Προκαθήμενος της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, Μητροπολίτης Ονούφριος, ο οποίος ηγείται της πλειοψηφίας των Ορθοδόξων πιστών στην Ουκρανία και αναγνωρίζεται ως εν ενεργεία Προκαθήμενος από δέκα Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες, θα πρέπει να είναι επικεφαλής της επίλυσης του ουκρανικού ζητήματος και της διασφάλισης ενότητας των Ορθοδόξων πιστών στην Ουκρανία.

Τέταρτον, όλες οι Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες αναγνωρίζουν το δικαίωμα των Ουκρανών στην αυτοκεφαλία. Η Ουκρανία είναι η δεύτερη σε πληθυσμό χώρα μεταξύ των Ορθοδόξων κρατών (πάνω από σαράντα εκατομμύρια άνθρωποι).

Πέμπτον, με ταπεινοφροσύνη και αγάπη, προκειμένου να αποκατασταθεί η ορατή ενότητα των Ορθοδόξων Εκκλησιών και να ξεπεραστεί η υπάρχουσα ασυνέπεια, είναι απαραίτητο να συγκληθεί μια Αγία και Μεγάλη Σύνοδος για να ρυθμιστεί το αυτοκέφαλο καθεστώς της Ουκρανίας, το οποίο θα υποστηρίζεται από όλες τις Τοπικές Ορθοδόξου Εκκλησίες.

Έκτον, είναι απαραίτητο, με τις προσευχές μας, να επιτευχθεί συμφωνία και διάλογος μεταξύ Κωνσταντινουπόλεως και Μόσχας για να προετοιμαστεί η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος για το θέμα της ενότητας των Τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών και της κανονικής εκχώρησης της αυτοκεφαλίας στην Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία.

Έβδομον, με φόβο Θεού και ταπείνωση, με τη βοήθεια των προσευχών μας, είναι απαραίτητο να δεχθούμε τις προκαταρκτικές προτάσεις, που θα αποφασίσει τελικά η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος.

Οι κύριες διατάξεις της προκαταρκτικής πρότασης θα είναι σαφείς στα ακόλουθα σημεία:

1. Να πεισθεί το Πατριαρχείο Μόσχας να αποκαταστήσει Μητροπολίτη Κιέβου και Έξαρχο Ουκρανίας του Πατριαρχείου Μόσχας Φιλάρετο, ο οποίος κατείχε τη θέση αυτή για 26 χρόνια (1966–1992) ως Αρχιερέα εκ της καθαιρέσεως (1992) και αφορισμού (1997), αφού πεισθεί και ο ίδιος εν ταπείνωσει για την ενότητα της Εκκλησίας να εκφράσει γραπτώς την μετάνοιά του και την υπακοή του στο Πατριαρχείο του.

2. Να συμφωνηθεί εκ των προτέρων για τη νομιμότητα της χειροτονίας του νέου Προκαθήμενου Επιφανίου, ο οποίος αναγνωρίζεται από τέσσερις Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες, αλλά δεν αναγνωρίζεται από άλλες δέκα Ορθόδοξες Εκκλησίες. Ίσως με τη λύση του πρώτου προβλήματος να μπορέσει να λυθεί και αυτό, αφού ο Επιφάνιος χειροτονήθηκε από τον Φιλάρετο.

3. Η αυτοκεφαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας πρέπει να ενώσει όλους τους Ορθοδόξους της Ουκρανίας. Διότι η έλλειψη ορατής ενότητας των Ορθοδόξων στην Ουκρανία συνδέεται όχι με αίρεση, αλλά με κανονική δικαιοδοσία, με σχίσμα. Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος μπορεί να λάβει μια κανονική απόφαση σε συνεργασία με τους Ουκρανούς για να διατηρηθεί η ορατή ενότητά τους.

4. Ο Φιλάρετος (94 ετών) μπορεί να εκλεγεί Προκαθήμενος της Ορθόδοξης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας. Αντιπρόεδρος της Ιεράς Συνόδου θα είναι ο Ονούφριος (77 ετών), και Αντιπρόεδρος της Ιεράς Συνόδου θα είναι ο Επιφάνιος (44 ετών). Κανείς δεν γνωρίζει την ημέρα του θανάτου του, αλλά εφόσον είμαστε όλοι θνητοί και ζούμε στον κόσμο, μετά τον Φιλάρετο, ο Ονούφριος αναλαμβάνει Προκαθήμενος και μετά τον Ονούφριο, ο Επιφάνιος».

Νωρίτερα, η ΕΟΔ έγραψε ότι ο Επίσκοπος Αλεξανδρείας κάλεσε σε Σύνοδο Προκαθημένων.