Μητρ. Ιλαρίωνας εξήγησε αν οι κανόνες έχουν βάση για πρωτείο του Φαναρίου

Μητροπολίτης Ιλαρίωνας. Φωτογραφία: hilarion.ru

Ο πρόεδρος του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, Μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Ιλαρίωνας (Αλφέεβ), σε συνέντευξή του στη RIA Novosti, εξήγησε εάν το Φανάρι μπορεί να προσφύγει στους κανόνες της Εκκλησίας σχετικά με το θέμα του πρωτείο στην Ορθοδοξία.

Ο Μητροπολίτης Ιλαρίωνας τόνισε ότι οι κανόνες των Οικουμενικών Συμβουλίων δεν αναφέρουν κάποιο άλλο πρωτείο στην Εκκλησία, πέραν του «πρωτείου τιμής».

Υπενθύμισε ότι «υπάρχει ο περίφημος 28ος κανών της Συνόδου της Χαλκηδόνος, ο οποίος έχει ως εξής: «Καὶ γὰρ τῷ θρόνῳ τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμης, διὰ τὸ βασιλεύειν τὴν πόλιν ἐκείνην, οἱ Πατέρες εἰκότως ἀποδεδώκασι τὰ πρεσβεῖα. Καὶ τῷ αὐτῷ σκοπῶ κινούμενοι οἱ ἑκατὸν πεντήκοντα θεοφιλέστατοι ἐπίσκοποι, τὰ ἴσα πρεσβεῖα ἀπένειμαν τῷ τῆς Νέας Ῥώμης ἁγιωτάτῳ θρόνῳ, εὐλόγως κρίναντες, τὴν βασιλείᾳ καὶ συγκλήτῳ τιμηθεῖσαν πόλιν, καὶ τῶν ἴσων ἀπολαύουσαν πρεσβείων τῇ πρεσβυτέρᾳ βασιλίδι Ῥώμῃ, καὶ ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ὡς ἐκείνην μεγαλύνεσθαι πράγμασι, δευτέραν μετ᾿ ἐκείνην ὑπάρχουσαν. Καὶ ὥστε τοὺς τῆς Ποντικῆς, καὶ τῆς Ἀσιανῆς, καὶ τῆς Θρακικῆς διοικήσεως μητροπολίτας μόνους, ἔτι δὲ καὶ τοὺς ἐν τοῖς βαρβαρικοῖς ἐπισκόπους τῶν προειρημένων διοικήσεων χειροτονεῖσθαι ὑπὸ τοῦ προειρημένου ἁγιωτάτου θρόνου τῆς κατὰ Κωνσταντινούπολιν ἁγιωτάτης ἐκκλησίας».

«Από τον κανόνα αυτό διογκώθηκε μια θεωρία, σύμφωνα με την οποία ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως πρέπει να έχει δικαιοδοσία επί όλων εν γένει των «βαρβαρικών» γαιών, στις οποίες ενέταξαν τη Δυτική Ευρώπη, τη Βόρεια και τη Νότια Αμερική, την Αυστραλία, την Ανατολική και τη Νοτιοανατολική Ασία. Και ιδού η Κωνσταντινούπολη με πλήρη σοβαρότητα επικαλείται αυτόν τον κανόνα, για να τεκμηριώσει τις αξιώσεις της επί της οικουμενικής δικαιοδοσίας, απαιτώντας ώστε οι ενορίες όλων των κατά τόπους Εκκλησιών, που ευρίσκονται σ᾽ αυτές τις περιφέρειες, να επανυπαχθούν στην ίδια. Πρόκειται, όμως, για μια αυθαίρετη απαίτηση, που δεν έχει ουδεμία βάση στο κείμενο του κανόνα, τον οποίο επικαλείται», τόνισε ο Σεβασμιώτατος.

Εξήγησε επίσης ότι «και ο 9ος κανών της ίδιας Συνόδου της Χαλκηδόνος, που αναφέρει: «Εἰ δὲ πρὸς τὸν τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας μητροπολίτην, ἐπίσκοπος, ἢ κληρικὸς ἀμφισβητοίη, καταλαμβανέτω τὸν ἔξαρχον τῆς διοικήσεως, ἢ τὸν τῆς βασιλευούσης Κωνσταντινουπόλεως θρόνον, καὶ ἐπ᾿ αὐτῷ δικαζέσθω». Βάσει αυτού του κανόνα η Κωνσταντινούπολη ισχυρίζεται ότι δικαιούται να ασκεί το έκκλητο, δεχόμενος προσφυγές από οποιαδήποτε τοπική Εκκλησία. Δεν είναι όμως έτσι. Ο δεδομένος κανών ισχύει μόνον για την Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως. Ήδη τη νεότερη εποχή (τον 19ο αι.) τόσο έγκριτοι ερμηνευτές των ιερών κανόνων όπως ο Όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, ανήρεσαν την ψευδή άποψη για το δήθεν δικαίωμα του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως «να ενεργεί στις διοικήσεις και τις περιφέρειες άλλων Πατριαρχών», συμπεριλαμβανομένης και της εκδικάσεως των εκκλήτων προσφυγών από τις περιφέρειες αυτές». 

Ο Μητροπολίτης Ιλαρίωνας επισήμανε επίσης ότι «Οι ιεροί κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων ορίζουν με επαρκή σαφήνεια τα όρια κανονικής δικαιοδοσίας του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως: κατά προσέγγιση συμπίπτουν με τη σημερινή Τουρκία. Αλλά ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος θέλει να επεκτείνει την εξουσία του και επί άλλων Εκκλησιών, κάτι που προσκρούει ευθέως στους κανόνες της Εκκλησίας».

Ο Σεβασμιώτατος υπέστη την προσοχή στην άποψη της Ρωσικής Εκκλησίας επί του θέματος του πρωτείου, η οποία διατυπώθηκε από την Ιερά Σύνοδο το έτος 2013 στο έγγραφο «Η θέση του Πατριαρχείου Μόσχας επί του ζητήματος του πρωτείου στην Οικουμενική Εκκλησία». Ουδέποτε η Ρωσική Εκκλησία απέρριπτε το πρωτείο τιμής στην Εκκλησία. Αλλά το πρωτείο στην Ορθόδοξη Εκκλησία πάντοτε πρέπει να εξισορροπείται από τη συνοδικότητα. Αυτή είναι η θεμελιώδης αρχή, στην οποία αναφέρεται ο 34ος Αποστολικός κανών: «Τοὺς ἐπισκόπους ἑκάστου ἔθνους εἰδέναι χρή τὸν ἐν αὐτοῖς πρῶτον, καὶ ἠγεῖσθαι αὐτὸν ὡς κεφαλήν, καὶ μηδὲν τι πράττειν ἄνευ τῆς ἐκείνου γνώμης· ἐκεῖνα δὲ μόνα πράττειν ἕκαστον, ὅσα τῇ αὐτοῦ παροικίᾳ ἐπιβάλλει, καὶ ταῖς ὑπ᾿ αὐτὴν χώραις. Ἀλλὰ μηδὲ ἐκεῖνος ἄνευ τῆς πάντων γνώμης ποιείτω τι. Οὕτω γὰρ ὁμόνοια ἔσται, καὶ δοξασθήσεται ὁ θεός, διὰ Κυρίου, ἐν ἁγίῳ Πνεύματι· ὁ Πατήρ, καὶ ὁ Υἱός, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα».

«Τέλος, είναι σημαντικό να επιστήσουμε την προσοχή στα λόγια: «τοὺς ἐπισκόπους ἑκάστου ἔθνους». Εκεί διατυπώνεται η αρχή της τοπικότητας. Ο πρώτος υφίσταται σε τοπικό επίπεδο και όχι σε οικουμενικό. Δεν υπάρχει ούτε ένας κανών της εποχής των Οικουμενικών Συνόδων, που να καθιερώνει τις αρμοδιότητες του πρώτου επισκόπου σε οικουμενικό επίπεδο».

«Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος συνειδητά και επιδεικτικά παραβίασε τη θεμελιώδη αρχή της συνοδικότητας. Όχι μόνον δεν συμβουλεύθηκε επί του Ουκρανικού ζητήματος με άλλες Εκκλησίες, αλλά και προχώρησε στις ενέργειές του εμφανώς ενάντια στη βούλησή τους. Εισπήδησε στα όρια της Ρωσικής Εκκλησίας, κηρύσσοντας αυτά οικεία του, δέχθηκε σε ευχαριστιακή κοινωνία τους σχισματικούς, που δεν διαθέτουν κανονική χειροτονία και εξαιτίας αυτού έχασε τον συντονιστικό του ρόλο στην Ορθοδοξία και στερήθηκε του δικαιώματος επί του πρωτείου τιμής στην Ορθόδοξη Εκκλησία», συνόψισε ο Μητροπολίτης Ιλαρίωνας.

Νωρίτερα η ΕΟΔ έγραψε ότι, σύμφωνα με τον Μητροπολίτη Ιλαρίωνα, το Φανάρι μετασκευάζει την εκκλησιολογία στο παπικό πρότυπο.