Για ποιο λόγο χρειάζονται τα εκκλησιαστικά Μυστήρια;

Το Μυστήριο είναι οτιδήποτε τελείται στην Εκκλησία με προσευχή και ευλάβεια, και γίνεται δεκτό με πίστη και μετάνοια. Φωτογραφία: media.foma

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία υπάρχουν πολλές ιερουργίες, μέσω των οποίων στον πιστό άνθρωπο παρέχεται μυστηριωδώς (δηλαδή αόρατα) η χάρη του Θεού – ζωντανή, ενεργή βοήθεια από τον Θεό. Και επειδή στην Εκκλησία δεν μπορεί να υπάρχουν κενές τελετές, σε καθεμία από αυτές ο άνθρωπος ενώνεται με τη χάρη, εάν ο ίδιος είναι ικανός να την αποδεχθεί.

Αντίστοιχα, μυστήριο με την ευρεία έννοια είναι ό,τι τελείται στην Εκκλησία με προσευχή και ευλάβεια, και αποδέχεται με πίστη και μετάνοια. Οι άγιοι πατέρες απαριθμούσαν από δύο έως μερικές δεκάδες μυστήρια. Η Εκκλησία όμως ποτέ δεν καθόρισε δογματικά τον ακριβή αριθμό τους· μόνο υπό την επίδραση της καθολικής θεολογίας στην ορθόδοξη λογοτεχνία με τον καιρό καθιερώθηκε η διδασκαλία για τα επτά μυστήρια.

Αλλά επειδή αυτή η διδασκαλία δεν είναι δόγμα, πρέπει να θυμόμαστε: παρά τη μεγαλύτερη σημασία για τον άνθρωπο ορισμένων μυστηρίων (όπως το Βάπτισμα και η Ευχαριστία), σε όλες ανεξαιρέτως τις ιερουργίες ο πιστός μυστηριωδώς συμμετέχει σε κάποιο δώρο της Θείας χάρης.

Αυτή η χάρη μας δίνεται ως βοήθεια στην πνευματική τελειοποίηση. Δεν μας κάνει αγίους «αυτόματα», αλλά μας βοηθά να γίνουμε καθαρότεροι, ελεύθεροι και πιο κοντά στον Θεό. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε: το μυστήριο – δεν είναι μαγεία. Δεν είναι δυνατόν να «αναγκάσουμε» τον Θεό να αποστείλει το δώρο Του μέσω ορισμένων ενεργειών.

Η πνευματική κατάσταση του ανθρώπου – η πίστη του, η μετάνοια, η δίψα για ζωή με τον Θεό – έχει καθοριστική σημασία στο μυστήριο. Διαφορετικά, η συμμετοχή σε αυτό μπορεί να είναι όχι μόνο άχρηστη, αλλά και επικίνδυνη.