Η Εκκλησία εορτάζει τα Θεοφάνεια

Τοιχογραφία του Βαπτίσματος του Χριστού. Φωτογραφία: βικιμέντια

Στις 19 Ιανουαρίου (6 Ιανουαρίου κατά το Ιουλιανό ημερολόγιο) η Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει την εορτή των Θεοφανείων ή της Βαπτίσεως του Κυρίου, – μία από τις δώδεκα κύριες εορτές του εκκλησιαστικού έτους.

Σε αυτή την ημέρα οι χριστιανοί αναμιμνήσκονται το γεγονός που περιγράφεται στα Ευαγγέλια: τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού στα νερά του ποταμού Ιορδάνη από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο. Σύμφωνα με την ευαγγελική διήγηση, κατά τη διάρκεια της Βαπτίσεως του Σωτήρα «ανοίχθηκαν οι ουρανοί, και το Άγιον Πνεύμα κατέβη επ' Αυτόν σε σωματική μορφή, ως περιστερά, και ακούστηκε φωνή από τους ουρανούς που έλεγε: Συ είσαι ο Υιός μου ο αγαπητός· σε Σένα ευδόκησα» (Λκ. 3:21–22).

Η εορτή ονομάζεται Θεοφάνεια, διότι τη στιγμή της Βαπτίσεως του Χριστού φανερώθηκε στον κόσμο η Αγία Τριάδα: ο Θεός Πατέρας μαρτύρησε με φωνή από τους ουρανούς, ο Υιός δέχθηκε τη Βάπτιση στον Ιορδάνη, και το Άγιον Πνεύμα κατέβη με τη μορφή περιστεράς.

Στα Θεοφάνεια τελείται η ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού του ύδατος. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, σε αυτή την ημέρα όλο το νερό – στα ποτάμια, τις πηγές και τα φρέατα – αγιάζεται με ιδιαίτερο τρόπο και αποκτά θεραπευτικές ιδιότητες. Οι πιστοί παίρνουν αγιασμένο νερό από τους ναούς και το φυλάσσουν καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, χρησιμοποιώντας το για προσευχή, ράντισμα των κατοικιών και σε περίπτωση ασθένειας.

Παραδοσιακά την ημέρα των Θεοφανείων και την παραμονή, στη Θεοφανειακή παραμονή, πολλοί ορθόδοξοι κάνουν βουτιά στην τρύπα του πάγου – τον ιορδάνη, τον οποίο διαμορφώνουν σε σχήμα σταυρού. Το μπάνιο στο παγωμένο νερό θεωρείται ευσεβής παράδοση, ωστόσο η Εκκλησία τονίζει ότι αυτό δεν αποτελεί υποχρεωτική απαίτηση και το κυριότερο στην εορτή είναι η προσευχή και η συμμετοχή στη θεία λειτουργία.

Στην Κωνσταντινούπολη, καθώς και στις βαλκανικές χώρες, σε αυτή την ημέρα είναι διαδεδομένη η παράδοση της κατάδυσης για τον σταυρό, τον οποίο ρίχνει στο νερό ιερέας ή αρχιερέας.

Νωρίτερα ο ΣΠЖ έγραψε, γιατί ο Ιορδάνης έρρεε προς τα πίσω και γιατί η φωτιά κατέβη στο νερό.