Το Φανάρι εξηγεί την αναγνώριση χειροτονιών της UAPC με τον απατεώνα «ιεράρχη»

Φανάρι. Φωτογραφία: ανοιχτές πηγές

Ο ιστορικός και θρησκευτικός μελετητής Σεργκέι Σουμίλο εξήγησε τη βάση πάνω στην οποία το Οικουμενικό Πατριαρχείο, πριν από την ίδρυση της OCU, αναγνώρισε τις πρώτες επισκοπικές «χειροτονίες» της Ουκρανικής Αυτοκέφαλης Ορθοδόξου Εκκλησίας (UAPC) ως έγκυρες, παρά τη συμμετοχή ενός απατεώνα.

Όπως αφηγήθηκε ο Σουμίλο, ο Βικέντιος Τσεκάλιν, καθώς και ο Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης Μποντάρχουκ, ο οποίος καθαιρέθηκε το 1989, συμμετείχαν στις δύο πρώτες επισκοπικές χειροτονίες για την UAPC τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 1990. Συγκεκριμένα, «χειροτόνησαν» τον Αντρίι Αμπράμτσουκ, ο οποίος είναι τώρα «Μητροπολίτης Ιβάνο-Φρανκίφσκ» στην OCU (σ.σ. δομή του Ντουμένκο).

Σύμφωνα με την έρευνα του Σουμίλο, ο Βικέντιος Τσεκάλιν (κοσμικό όνομα Βίκτωρ Τσεκάλιν) ήταν απατεώνας και όχι επίσκοπος. Το 1986, κατηγορήθηκε για σεξουαλική κακοποίηση μαθητών, μετά από καταγγελίες γονέων.

«Συνελήφθη και πέρασε περίπου ένα χρόνο στη φυλακή. Διεξήχθη έρευνα, ιατροδικαστική εξέταση, η οποία τον διαπίστωσε ψυχικά ασθενή. Και αφέθηκε ελεύθερος στις αρχές του 1987», είπε ο ιστορικός.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το 1989, ο Τσεκάλιν εμφανίστηκε απροσδόκητα στη Νέα Υόρκη στη Σύνοδο της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Εξωτερικού, όπου άρχισε να παριστάνει τον επίσκοπο της Εκκλησίας των Κατακομβών. Σε συνεδρίαση της Συνόδου στις αρχές του 1990, αποδείχθηκε ότι ο Βικέντιος Τσεκάλιν δεν ήταν επίσκοπος, αλλά ένας απατεώνας που δεν μπορούσε να επιβεβαιώσει τη χειροτονία του με κανένα έγγραφο.

Απροσδόκητα, ο Τσεκάλιν βρέθηκε στο Λβιβ μετά από αυτό. Στις 31 Μαρτίου 1990, στην περιοχή Ντρόχομπιτς, μαζί με τον Ιωάννη Μποντάρχουκ, «χειροτόνησε» τον πρώτο «επίσκοπο» της UAPC—τον Βασίλ Μποντάρχουκ, αδελφό του Ιωάννη—και στις 5 Απριλίου, τον Αντρίι Αμπράμτσουκ, τον νυν «μητροπολίτη» της OCU.

«Η ιστορία της αναβίωσης της επισκοπής της Ουκρανικής Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Ουκρανία ξεκίνησε με αυτές τις δύο χειροτονίες», σημείωσε ο Σουμίλο.

Ο ιστορικός ανέφερε ότι το 2018 έστειλε επιστολή-αναφορά στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο σχετικά με την απάτη του Τσεκάλιν. Το έγγραφο συντάχθηκε με την ευλογία του Μητροπολίτη Διοκλείας Κάλλιστου Γουέαρ, ενός από τους πιο έγκυρους Ορθόδοξους θεολόγους του 20ού αιώνα, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και επίτιμου προέδρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Αγιορειτικής Κληρονομιάς.

«Μετά την έκθεσή μου, ακολούθησε συζήτηση και είμαι πολύ ευγνώμων—ο Πατέρας Γρηγόριος (νυν Μητροπολίτης Άγκυρας, Τουρκία), Γενικός Γραμματέας της Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, επικοινώνησε μαζί μου και είχαμε πολλές ώρες συζητήσεων. Έμεινα έκπληκτος με το πόσο διεξοδικά ο Γενικός Γραμματέας της Συνόδου μελέτησε αυτό και συζήτησε όλα αυτά τα σημεία μαζί μου», αφηγήθηκε ο ιστορικός.

Σύμφωνα με τον ίδιο, αφού εξέτασε όλα τα υλικά, το Οικουμενικό Πατριαρχείο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Τσεκάλιν ήταν πράγματι απατεώνας και η επισκοπική του ιδιότητα δεν μπορούσε να αναγνωριστεί. Ταυτόχρονα, το Φανάρι δήλωσε ότι ο Ιωάννης Μποντάρχουκ, καθαιρεμένος από τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, «ήταν, κατά τη στιγμή της χειροτονίας του, νόμιμος επίσκοπος του Πατριαρχείου Μόσχας, ο οποίος είχε αδιαμφισβήτητη αποστολική διαδοχή και του οποίου η διαδοχή ήταν πέραν πάσης αμφιβολίας».

Σύμφωνα με τον ιστορικό, η Κωνσταντινούπολη αποφάσισε να θεωρήσει αυτές τις χειροτονίες ως ατομικές, που τελούνταν από έναν νόμιμο επίσκοπο (τον καθαιρεμένο Μποντάρχουκ).

Σύμφωνα με τον ιστορικό, ο Γενικός Γραμματέας της Συνόδου, πατέρας Γρηγόριος, εξήγησε τη θέση του Φαναρίου ως εξής: «Ο Τσεκάλιν είναι ένα μηδέν — δηλαδή, δεν είναι καθόλου επίσκοπος, είναι ένα τυχαίο άτομο που κατέληξε εκεί λόγω ορισμένων περιστάσεων. Είναι ένα μηδέν. Και στα μαθηματικά, είτε πολλαπλασιάζεις με το μηδέν, είτε διαιρείς με το μηδέν, είτε προσθέτεις μηδέν, είτε αφαιρείς μηδέν — δεν δημιουργεί τίποτα, δεν παράγει τίποτα ως αποτέλεσμα».

«Στην πραγματικότητα, η παρουσία ενός επισκόπου κατά τη διάρκεια της χειροτονίας που τέλεσε ο Ιωάννης Μποντάρχουκ, η παρουσία του, δεν πρόσθεσε τίποτα θετικό και δεν δημιούργησε το πρόβλημα που θα ακύρωνε εντελώς αυτές τις χειροτονίες. Δηλαδή, αν και οι δύο επίσκοποι ήταν νόθοι, όχι επίσκοποι, τότε πράγματι θα είχε αυτοχειροτονηθεί. Αλλά επειδή ο ένας επίσκοπος που στην πραγματικότητα προΐστατο, τελούσε τη λειτουργία και προΐστατο της χειροτονίας ήταν ένας νόμιμος επίσκοπος με κανονική διαδοχή, αποφάσισαν να την θεωρήσουν ως μοναδική χειροτονία», αφηγήθηκε ο Σουμίλο τη θέση του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, σε αυτή την περίπτωση, το Φανάρι εφάρμοσε την αρχή της οικονομίας.

«Κάθε σχισματική κοινότητα είναι a priori μη κανονική και παραμένει εκτός Εκκλησίας μέχρι να επανενωθεί με την Εκκλησία. Εκείνη τη στιγμή, δηλαδή μέχρι να επανενωθεί με την πλήρη παγκόσμια Εκκλησία, κάθε σχισματική κοινότητα θεωρείται αποκομμένη από την Εκκλησία, ουσιαστικά στερημένη χάριτος. Είναι γεμάτη με χάρη τη στιγμή της επανένωσης, της κοινωνίας με την Εκκλησία, του εμβολιασμού. Και υπάρχουν διάφορες μορφές τέτοιου εμβολιασμού. Μία μορφή είναι μέσω της αποδοχής σε συλλείτουργο», εξήγησε ο Σουμίλο τη θέση της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης.

Να θυμίσουμε ότι, σύμφωνα με τον αείμνηστο Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας Αναστάσιο, οι χειροτονίες του Φιλάρετου Ντενισένκο «είναι άκυρες, κενές, στερημένες Θείας Χάρης και της δράσης του Αγίου Πνεύματος».