Μάθημα για τη σύγχρονη Εκκλησία από τα βάθη των αιώνων

Εικόνα του αγίου ιεράρχη Λεοντίου Ροστόφσκι. Φωτογραφία: Βικιπαίδεια

Στις 5 Ιουνίου η Εκκλησία εόρταζε τη μνήμη του Λεοντίου Ροστόφ, ενός από τους πρώτους μοναχούς της Κιέβο-Πετσέρσκα Λάβρα, ο οποίος ασκήτευσε μαζί με τον Αντώνιο και τον Θεοδόσιο του Πετσέρσκ. Από την εποχή της ζωής του Λεοντίου έχουν περάσει σχεδόν χίλια χρόνια, αλλά η ιστορία είναι τόσο κυκλική, που οι πραγματικότητες της εποχής του γίνονται επίκαιρες και σήμερα.

Όταν στα μέσα του 11ου αιώνα ο επίσκοπος Λεόντιος διορίστηκε στον θρόνο του Ροστόφ, αυτή ήταν σχεδόν εντελώς ειδωλολατρική περιοχή. Το κήρυγμα του αρχιερέα προκαλούσε στην τοπική αριστοκρατία μόνο οργή και εκνευρισμό, και τον έδιωξαν από την πόλη. Αλλά ο Λεόντιος δεν έφυγε: εγκαταστάθηκε κοντά, έχτισε έναν μικρό ναό και συνέχισε να ευαγγελίζεται. Η πραότητά του και η αγάπη του κέρδισαν πρώτα τα παιδιά, και μέσω αυτών – και τους γονείς· εκείνοι ερχόντουσαν στον ναό και δέχονταν το βάπτισμα.

Οι επιτυχίες του κηρύγματος οδήγησαν τους ειδωλολάτρες του Ροστόφ σε μανία, και σχεδίασαν να εκδικηθούν τον επίσκοπο. Είναι γνωστό ότι ένοπλο πλήθος πλησίασε στον ίδιο τον ναό. Οι διάκονοι και οι ιερείς παρακαλούσαν τον δεσπότη να μεταμφιεστεί και να κρυφτεί, αλλά εκείνος επέλεξε άλλο δρόμο: ενδύθηκε τα αρχιερατικά άμφια και μαζί με τους κληρικούς βγήκε να συναντήσει τους επιτιθέμενους. Αυτή η ανδρεία εντυπωσίασε τόσο τους ειδωλολάτρες, που πολλοί από αυτούς αμέσως πίστευσαν και δέχτηκαν το βάπτισμα – και από εκείνη την ημέρα η Εκκλησία στο Ροστόφ άρχισε να αναπτύσσεται.
Τι μας ενδιαφέρει τόσο σε αυτή την αρχαία ιστορία σήμερα;

Το γεγονός ότι ο Λεόντιος δεν είχε καθόλου επιθυμία να είναι «δικός τους» για τις τοπικές αρχές και τους ετεροδόξους. Θα μπορούσε από την αρχή να επιδείξει, όπως θα έλεγαν σήμερα, «ανεκτικότητα», να τελέσει κοινές δεήσεις με τους ειδωλολάτρες και να μην «επιβάλλει» τη διδασκαλία του. Θα μπορούσε να πει ότι η δύναμη και η ενότητα των κατοίκων του Ροστόφ – είναι στην πολυμορφία.

Σήμερα σχεδόν πάντα βασιζόμαστε στον εαυτό μας, στους «άρχοντες», στους γνωστούς κ.λπ., παίρνοντας ως οδηγό στη ζωή την παροιμία «Στον Θεό να ελπίζεις, αλλά και ο ίδιος να μην αμελείς». Αλλά με αυτή την υπολογιστική στάση προς τις πραγματικότητες δεν δίνουμε τη δυνατότητα στον Θεό να δράσει. Σε αυτό είναι η κύρια συμφορά μας. Η κοσμική προνοητικότητα εκτοπίζει στην περιφέρεια την ελπίδα στον Θεό. Και μαζί μας μένει μόνο η λογική αυτού του κόσμου: ποιος είναι πιο έξυπνος, ποιος πιο δυνατός, ποιος πιο γρήγορος, αυτός κερδίζει. Μερικές φορές, για να μην χάσουν την αφοσίωση των ισχυρών αυτού του κόσμου, οι χριστιανοί χρησιμοποιούν κοσμικό υπολογισμό αντί για εμπιστοσύνη στον Θεό.

Οι αρχές πολλών χωρών, παρά την τυπική προσήλωσή τους στον χριστιανισμό, συμπεριφέρονται σαν αρχαίοι ειδωλολάτρες. Απαιτούν από τους χριστιανούς να σιωπούν για ορισμένα «ακατάλληλα» λόγια της Αγίας Γραφής – όπως η αγάπη προς τους εχθρούς ή η αδυναμία να πάρουν στα χέρια τους όπλα. Και με εκείνους που συνεχίζουν να μιλούν, συμπεριφέρονται όπως συμπεριφέρονταν με τον Λεόντιο, – τους διώκουν. Αλλά ακόμη χειρότερα, έτσι συμπεριφέρονται και ορισμένες εκκλησιαστικές αρχές.

Σήμερα η ΟΠΕ είναι ελεύθερη – δεν την κρατούν ούτε η χάρη των αρχόντων, ούτε ο φόβος να την χάσει. Την διώκουν, όπως κάποτε δίωκαν τον άγιο Λεόντιο. Αλλά εκείνος, επιλέγοντας ανάμεσα στην άνετη προσαρμοστικότητα και την ακολουθία του Ευαγγελίου, επέλεξε το τελευταίο – και ο Χριστός δεν τον εγκατέλειψε.