Η πνευματική ευαισθησία της ζωντανής ψυχής

Υπομονή. Φωτογραφία: ανοιχτές πηγές

Ο Ευγένιος Μπόλντιν ρωτά:

Γιατί ο πιστός άνθρωπος νιώθει πόνο και θλίψη εξαιτίας των γύρω του που πράττουν το κακό;

Απαντά ο πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος Κούτσερ:

​Θα πω αμέσως αυτό που συνήθως σκέφτεται κανείς σε τέτοια περίπτωση: «μάλλον κάτι δεν πάει καλά με εμένα, είμαι υπερβολικά νευρικός, υπερβολικά καχύποπτος». Στην πραγματικότητα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.

Το θέμα είναι ότι ο πόνος για το κακό του άλλου είναι ακριβώς σημάδι υγείας, όχι ασθένειας. Διότι το υγιές χέρι αισθάνεται το έγκαυμα, ενώ το παγωμένο δεν αισθάνεται τίποτα. Και όταν ένας άνθρωπος ζει ήσυχος μέσα στη βρωμιά και το ψέμα, αυτό ακριβώς είναι το φοβερό, γιατί η ευαισθησία του έχει πλέον εντελώς αμβλυνθεί.

Εδώ μπορούμε να θυμηθούμε τον δίκαιο Λωτ. Ο απόστολος Πέτρος γράφει γι' αυτόν ότι, ζώντας ανάμεσα στους Σοδομίτες, «ημέραν εξ ημέρας ψυχήν δικαίαν ανόμοις έργοις εβασάνιζε, βλέπων και ακούων» (Β΄ Πετρ. 2:8). Προσέξτε, ο απόστολος τον αποκαλεί δίκαιο και λέει ότι βασανιζόταν. Άρα το βάσανο εξαιτίας του κακού, κατά κάποιον τρόπο, μπορεί ακόμη και να συνοδεύει τη δικαιοσύνη.

Υπάρχει και δεύτερος λόγος, για τον οποίο μιλούν οι Πατέρες. Είμαστε φτιαγμένοι έτσι ώστε αισθανόμαστε ότι η ανθρωπότητα δεν είναι ένα σύνολο ξεχωριστών ανθρώπων, αλλά ένας οργανισμός. Ο απόστολος Παύλος γράφει: «και ει πάσχει εν μέλος, συμπάσχει πάντα τα μέλη» (Α΄ Κορ. 12:26). Γι' αυτό η αμαρτία του άλλου αντηχεί μέσα μας ως πόνος, και αυτό δεν είναι ευαισθησία, είναι συγγένεια.

Εδώ όμως είναι πολύ σημαντικό να μη μπερδέψουμε δύο πράγματα. Διότι η θλίψη για το κακό μπορεί να είναι διαφορετική. Η μία είναι όταν ο άνθρωπος πονά για εκείνον που πράττει το κακό και για εκείνους που υποφέρουν εξαιτίας του. Ένας τέτοιος πόνος γεννά προσευχή. Η άλλη είναι όταν μέσα μας ανεβαίνει ερεθισμός, κατάκριση, θυμός εναντίον των ίδιων των ανθρώπων. Και αυτός ο δεύτερος πόνος δεν έχει πλέον σχέση με τον Θεό, αν και μεταμφιέζεται σε ζήλο για την αλήθεια.

Ο όσιος Ισαάκ ο Σύρος περιέγραφε την ελεήμονα καρδιά ως εκείνη που φλέγεται από αγάπη για κάθε πλάσμα, ακόμη και για τους εχθρούς της αλήθειας. Προσέξτε – φλέγεται, αλλά δεν μισεί.

Γι' αυτό ο έλεγχος του εαυτού μας πρέπει να γίνεται με έναν πολύ απλό τρόπο. Δείτε τι επιθυμείτε αφού έρθετε αντιμέτωποι με το κακό του άλλου.
​Αν επιθυμείτε να προσευχηθείτε για τον άνθρωπο – όλα είναι καλά. Αν επιθυμείτε να πάρει ό,τι του αξίζει, – τότε στη συμπόνια έχει αναμειχθεί η υπερηφάνεια, η κατάκριση ή το μίσος.

Και το τελευταίο. Οι Πατέρες λένε ότι όσο ο άνθρωπος βλέπει τις δικές του αμαρτίες, τόσο οι αμαρτίες των άλλων παύουν να τον καίνε. Όχι επειδή έγινε αδιάφορος, αλλά επειδή κατάλαβε ότι και ο ίδιος υποφέρει από τα ίδια.