Записки για την προσκομιδή αντί για αγκαλιές αγάπης

Οικογένεια χωρισμένη από τον πόλεμο. Φωτογραφία: ΕΟΔ

Ο γαμπρός και η νύφη μόλις ήπιαν από το κοινό ποτήριο. Ο ιερέας ενώνει τα χέρια τους και τους οδηγεί τρεις φορές γύρω από το αναλόγιο. Ακούγεται το χαρμόσυνο «Ησαΐα, χόρευε». Και αμέσως μετά ο χορός αρχίζει ένα παράξενο τροπάριο: «Άγιοι Μάρτυρες, οι καλώς αθλήσαντες και στεφανωθέντες, πρεσβεύσατε προς Κύριον, ελεηθήναι τας ψυχάς ημών». Σε έναν γάμο – και ξαφνικά ύμνος για μάρτυρες. Γιατί;

Ο π. Αλέξανδρος Σμέμαν εξηγούσε: «Τα γαμήλια στέφανα σημαίνουν τη δόξα και την τιμή του μαρτυρίου». Και πρόσθετε: «Διότι ο δρόμος προς τη Βασιλεία είναι πάντοτε μαρτύριο, δηλαδή αγώνας μαρτυρίας για τον Χριστό». Η Εκκλησία, από την αρχή, λέει στους νεόνυμφους: ο γάμος δεν είναι μόνο γιορτή. Είναι επίσης ετοιμότητα να θυσιάζεις καθημερινά τον εαυτό σου για τον άλλον.

Σε καιρό ειρήνης αυτά τα λόγια φαίνονται ωραία μεταφορά. Όταν όμως ο σύζυγος φεύγει για το μέτωπο και η σύζυγος μένει μόνη με τα παιδιά, γεμάτη ανησυχία, γίνονται πολύ κατανοητά.

Ιστορίες αγίων συζύγων

Οι άγιοι Αδριανός και Ναταλία έζησαν μαζί λίγο περισσότερο από ένα χρόνο, και μετά όλα στη ζωή τους ανατράπηκαν. Αυτό συνέβη στη Νικομήδεια, στις αρχές του 4ου αιώνα. Ο Αδριανός, νεαρός αξιωματούχος, είδε πώς βασανίζονταν οι χριστιανοί και ομολόγησε και ο ίδιος τον Χριστό. Τον έριξαν στη φυλακή.

Η Ναταλία ήταν χριστιανή και πριν από αυτό. Όταν κάποτε ο Αδριανός επέστρεψε απροσδόκητα στο σπίτι, εκείνη νόμισε ότι ο σύζυγός της είχε απαρνηθεί την πίστη και τον είχαν αφήσει ελεύθερο. Και δεν τον άφησε να περάσει το κατώφλι, λέγοντάς του με επίπληξη: «Φύγε από μένα, αποστάτη του Θεού…». Φοβόταν να χάσει τον σύζυγό της, αλλά ακόμη περισσότερο να ζήσει την αποστασία του από τον Θεό.

Όταν έμαθε ότι είχε σφάλει, η Ναταλία έκανε τα πάντα για να είναι κοντά στον αγαπημένο της. Έκοψε τα μαλλιά της, φόρεσε ανδρικά ρούχα και, παριστάνοντας τον νεαρό άνδρα, έμπαινε κρυφά στη φυλακή. Και όταν εκτέλεσαν τον Αδριανό, κρατούσε τα χέρια και τα πόδια του, ενώ τα συνέτριβαν με σφυρί. Μετά την εκτέλεση πήρε κρυφά το χέρι του και το φύλαξε.

Ακόμη πιο σύντομη ήταν η οικογενειακή ζωή του Τιμοθέου και της Μαύρας. Ο Τιμόθεος ήταν αναγνώστης στην Αίγυπτο. Λίγο μετά τον γάμο και τη στέψη, τον συνέλαβαν για την πίστη του. Ο Τιμόθεος κάλεσε αμέσως τη σύζυγό του: «έλα μαζί μου σε τούτον τον ένδοξο αγώνα». Και η Μαύρα απάντησε: «κι εγώ το ίδιο επιθυμώ, ό,τι επιθυμείς κι εσύ».

Βέβαια, δεν επιθυμούμε καμία από τις σημερινές οικογένειες να επαναλάβει κυριολεκτικά τον αγώνα τους. Όμως σε αυτές τις ιστορίες υπάρχει κάτι γνώριμο σε πολλούς: ο χωρισμός, ο φόβος, η αδυναμία να αγκαλιάσεις τον αγαπημένο σου και να εξομολογηθείς φωναχτά τα συναισθήματά σου. Και, φυσικά, η κοινή πίστη, που στηρίζει κάθε χριστιανικό γάμο.

Γράμματα από το στρατόπεδο

Και ο 20ός αιώνας γνώρισε πολλές ιστορίες χωρισμού συζύγων. Ο ιερέας Παύλος Φλορένσκι έγραφε στη σύζυγό του Άννα Μιχαήλοβνα από το στρατόπεδο των Σολοβκί. Σε ένα γράμμα λέει: «Αγαπητή Αννούλα, το παρελθόν δεν παρήλθε, αλλά διατηρείται και παραμένει αιώνια, εμείς όμως το ξεχνάμε και απομακρυνόμαστε από αυτό». Και έξι μήνες αργότερα ομολογεί: «Μέσα στα ποτάμια των λέξεων δεν βρίσκω τη δική μου λέξη, αυτή που θα ήθελα να σου πω».

Αυτό το συναίσθημα είναι γνώριμο σε όσους σήμερα γράφουν σύντομα μηνύματα στον αγαπημένο τους στο μέτωπο.

Киевский священник Анатолий Жураковский, оказавшись в тюрьме, первым делом, как ни странно, попросил жену прислать ему не еду, а рясу. Даже в неволе он хотел оставаться прежде всего - священником. А в лагерный город Кемь к исповеднику Роману Медведю однажды приехала жена Анна Николаевна с дочерью. Они сняли на три дня угол в бараке, чтобы хоть немного побыть рядом.

Совет Златоуста

Святитель Иоанн Златоуст писал о браке задолго до лагерей и окопов. Но некоторые его советы звучат так, будто написаны для сегодняшних семей.

Святитель говорил о семейной жизни в мирное время. Но его совет применим и в нынешнее, военное. Христианская жизнь супругов продолжается, даже когда между ними сотни километров.

Что можно сделать сегодня

У Церкви есть простые средства для сохранения духовного единства разделенных расстоянием семей. Можно подавать записки на проскомидию: тогда за здравие мужа священник перед Литургией будет вынимать частицу из богослужебной просфоры. Даже находясь далеко, человек духовно присутствует там, где его поминают в молитве. Это касается как живых людей, так и усопших. Можно молиться о близких утром и вечером, своими словами или по молитвослову - Бог услышит все.

Можно также договориться с супругом молиться в одно и то же время. Это хороший способ почувствовать, что вы всегда рядом. В минуты, когда оба стоят перед Богом, расстояние стирается.

Апостол Павел, говоря о супругах, которые по согласию на время разлучаются ради молитвы, добавлял: «а потом опять будьте вместе» (1 Кор. 7:5). Он говорил о добровольном воздержании в пост. Но эти слова применимы и сейчас. Разлука – это ненадолго, «на время». 

Конечно, бывает очень тяжело пережить долгую разлуку. Начинается отчуждение, ревность, молчание, искушение начать новую жизнь с кем-то другим. Об этом стразу же стоит открыто говорить со священником, которому вы доверяете. Церковь не дает готовых рецептов, но духовник поможет разобраться именно в вашей ситуации.

Пока смерть не соединит

В западной брачной клятве есть слова о том, что брак длится «пока смерть не разлучит». Отец Александр Шмеман замечал, что православие о таком не говорит. Христианский брак длится бесконечно, а смерть и переход в вечность наоборот соединяют супругов навеки.

В 1936 году в Киеве внучка священномученика Александра Глаголева, возвращаясь утром из школы, увидела деда, который молился у постели бабушки. Просто стоял и молился. 

Венцы, которые надевают на молодоженов в храме, остаются с супругами навсегда. И во время испытаний становится особенно понятно, для чего они тогда им были даны.

Διαβάστε επίσης