Για το πώς η Σύνοδος της ΟΠΕ στη Θεοφάνεια «μετατράπηκε σε ανάρμοστη συγκέντρωση»

Σύνοδος στη Θεοφάνεια. Φωτογραφία: ΟΕΚ

Στις 27 Μαΐου συμπληρώθηκε η επέτειος της Συνόδου της ΟΕΚ – και αυτή προκάλεσε ένα νέο κύμα κριτικής από μέρους ορισμένων κληρικών της ΡΟΕ και κάποιων καναλιών telegram. Μία από τις πιο συνηθισμένες κατηγορίες εναντίον της Συνόδου ηχεί ως εξής: συγκλήθηκε με παραβίαση των καταστατικών κανόνων. Οι αντιπρόσωποι υποτίθεται ότι έπρεπε να εκλεγούν ξεχωριστά, ενώ στη Θεοφάνεια εξαρχής συγκλήθηκε μια συνηθισμένη συνέλευση, που δεν είχε εξουσιοδότηση να λάβει οποιεσδήποτε αποφάσεις. Από εδώ και το συμπέρασμα: αφού παραβιάστηκαν οι κανόνες του Καταστατικού, σημαίνει ότι δεν υπήρξε Σύνοδος στη Θεοφάνεια, και τα ψηφίσματά της δεν αξίζουν τίποτα – αυτό ήταν «ανώμαλη συγκέντρωση».
Είναι έτσι; Ας το εξετάσουμε.

Στο Καταστατικό της ΟΕΚ η διαδικασία εκλογής αντιπροσώπων στη Σύνοδο δεν προβλέπεται. Αναφέρεται μόνο ότι η Σύνοδος συγκαλείται από τον Προκαθήμενο, και την ίδια τη διαδικασία καθορίζει η Σύνοδος. Και όταν στις 27 Μαΐου 2022 ολοκληρώθηκε η συνέλευση, στην οποία επίσκοποι, κλήρος και λαϊκοί συζήτησαν τρέχοντα θέματα, ο μητροπολίτης Ονούφριος πρότεινε αμέσως, την ίδια αυτή μέρα, να διεξαχθεί Σύνοδος.

Ο μητροπολίτης Βίκτωρ (Κοτσάμπα), που ήταν τότε βικάριος της Κιεβικής μητρόπολης, θυμάται:
«Όταν ο Μακαριώτατος έθεσε αυτό το ζήτημα σε ψηφοφορία και όλοι οι αρχιερείς, όλοι οι συμμετέχοντες της συνέλευσης ψήφισαν, – με αυτό μαρτύρησαν ότι οι παρόντες γίνονται αντιπρόσωποι της Συνόδου της ΟΕΚ».

Στη συνέχεια, σύμφωνα με το Καταστατικό της ΟΕΚ (τμήμα 2, παρ. 4), έγινε Σύνοδος, η οποία επικύρωσε αυτή την απόφαση. Έτσι, όλα όσα συνέβησαν στις 27 Μαΐου 2022, συμφωνούσαν πλήρως με το Καταστατικό: ο Προκαθήμενος συνεκάλεσε τη Σύνοδο, η Σύνοδος επικύρωσε τη διαδικασία εκλογής αντιπροσώπων, η Αρχιερατική Σύνοδος επικύρωσε τον κατάλογο θεμάτων για την Τοπική Σύνοδο – και, τέλος, έγινε η ίδια η Σύνοδος.

Ναι, σε ήρεμους ειρηνικούς καιρούς θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά: να διαλυθεί η συνέλευση, μετά από έναν-δύο μήνες να συγκληθεί Σύνοδος, και ακόμη αργότερα να συγκληθούν ξανά οι αντιπρόσωποι – τώρα πια για τη Σύνοδο. Αλλά όλοι θυμούνται καλά ότι αυτοί ήταν οι πρώτοι μήνες του πολέμου, όταν είχαν ήδη αρχίσει οι μαζικές καταλήψεις ναών, και στα ΜΜΕ είχε ξεκινήσει πραγματικός διωγμός της Εκκλησίας. Και σε επανάληψη σύγκλησης πολλοί αντιπρόσωποι θα μπορούσαν απλώς να μην φτάσουν στο Κίεβο.

Ακριβώς για αυτό, όπως τονίζει ο μητροπολίτης Βίκτωρ, «σε πολλές επαρχίες οι αντιπρόσωποι στη συνέλευση καθορίστηκαν έτσι, σαν να επρόκειτο στη συνέχεια να συμμετάσχουν στη Σύνοδο». Και ας μην ήταν έτσι παντού – είναι κατανοητό ότι ακόμη και με τη διεξαγωγή ξεχωριστών «συνοδικών» εκλογών στο Κίεβο θα πήγαιναν οι ίδιοι άνθρωποι. Απλώς επειδή ενεργοί λαϊκοί και ιερείς στις επαρχίες μας δεν είναι τόσο πολλοί.
Προκύπτει ότι όλες οι προσβολές εναντίον της Συνόδου – σαν να ήταν «συγκέντρωση», «βρωμιά», «αφρός» και άλλα – δεν στηρίζονται σε κανόνες και όχι σε γεγονότα, αλλά μόνο στα συναισθήματα των συγγραφέων τους.

Και εδώ προκύπτει το λογικό ερώτημα: για χάρη τίνος όλα αυτά; Μήπως η παράλογη κριτική και οι προσβολές θα βοηθήσουν την ΟΕΚ να γίνει πιο δυνατή και ενωμένη, θα δώσουν στην Εκκλησία να αντέξει υπό την πίεση της εξουσίας και της ΟΕΟ; Ή μήπως ο στόχος είναι ακριβώς αντίθετος; Η απάντηση φαίνεται προφανής. Αλλά ας απαντήσει ο καθένας μόνος του.