Γερμανός καθηγητής Μπρέμερ: Το Πανουκρανικό Συμβούλιο Εκκλησιών δεν μπορεί να θεωρείται πανουκρανικό χωρίς την ΟΕΚ

Μέλη του ΒΣΤσιΡΟ και αντιπροσωπεία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών στο Κίεβο. Φωτογραφία: vrciro.org.ua

Ο ομότιμος καθηγητής της έδρας Ιστορίας της Εκκλησίας και Ανατολικοχριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μύνστερ (Γερμανία) Τόμας Μπρέμερ δημοσίευσε άρθρο στο οποίο αμφισβητεί την αντιστοιχία του Πανουκρανικού Συμβουλίου Εκκλησιών και Θρησκευτικών Οργανώσεων (ΒΣΤσιΡΟ) με την ονομασία του, μετά τον ουσιαστικό αποκλεισμό της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας από τις δραστηριότητές του. Το υλικό δημοσιεύθηκε στην πλατφόρμα Public Orthodoxy.

Σύμφωνα με τον Μπρέμερ, κατά την ίδρυσή του το 1996, το ΒΣΤσιΡΟ σχεδιάστηκε ως διαχριστιανική πλατφόρμα για τη διαμόρφωση κοινής θέσης των θρησκευτικών κοινοτήτων σε ζητήματα σχέσεών τους με το κράτος. Σε αυτό συμμετείχαν τα μεγαλύτερα δόγματα της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της ΟΕΚ.

Ο συγγραφέας σημειώνει ότι η κατάσταση άλλαξε το 2023, όταν το Συμβούλιο υποστήριξε τις ενέργειες του κράτους έναντι της ΟΕΚ. Κατά τα λεγόμενά του, για τον σκοπό αυτό παραβιάστηκαν οι ίδιοι κανόνες της οργάνωσης. Συγκεκριμένα, τον Σεπτέμβριο του 2023 η ΟΕΚ έπρεπε να αναλάβει την προεδρία του Συμβουλίου σύμφωνα με το καταστατικό, ωστόσο χωρίς τη συμμετοχή και ενημέρωσή της, το δικαίωμα προεδρίας μεταβιβάστηκε σε άλλη θρησκευτική οργάνωση.

Ο Μπρέμερ επισημαίνει ότι η ΟΕΚ παραμένει τυπικά μέλος του ΒΣΤσιΡΟ, ωστόσο δεν λαμβάνει προσκλήσεις στις συνεδριάσεις. Κατά τη γνώμη του επιστήμονα, η πρακτική αυτή θέτει υπό αμφισβήτηση τον αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα των δηλώσεων που δημοσιεύονται εξ ονόματος του Συμβουλίου. Επισημαίνει ότι σύμφωνα με το καταστατικό του ΒΣΤσιΡΟ οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται ομόφωνα από όλα τα μέλη του. Ακριβώς γι' αυτό, σημειώνει ο καθηγητής, τα έγγραφα που δημοσιεύονται ως «δηλώσεις μελών του Συμβουλίου» δεν μπορούν να θεωρηθούν ως θέση όλων των θρησκευτικών οργανώσεων της Ουκρανίας, εάν η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία δεν συμμετείχε στη λήψη τους.

Ο καθηγητής ισχυρίζεται επίσης ότι ορισμένοι εκπρόσωποι θρησκευτικών οργανώσεων εξέφρασαν ιδιωτικά τη δυσαρέσκειά τους για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί, ωστόσο φοβούνται να μιλήσουν ανοιχτά. Κατά τα λεγόμενά του, οι κρατικές αρχές διαθέτουν μηχανισμούς πίεσης επί των θρησκευτικών κοινοτήτων, ιδίως μέσω αποφάσεων που σχετίζονται με την επιστράτευση του κλήρου.

Ξεχωριστά, ο Μπρέμερ εφιστά την προσοχή στις επισκέψεις αντιπροσωπειών του ΒΣΤσιΡΟ στο εξωτερικό. Κατά τη γνώμη του, οι δυτικοί εταίροι πρέπει να λαμβάνουν υπόψη ότι τέτοιες αντιπροσωπείες δεν εκπροσωπούν όλες τις θρησκευτικές κοινότητες της Ουκρανίας, καθώς η μεγαλύτερη από αυτές — η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία — έχει ουσιαστικά αποκλειστεί από τις εργασίες του Συμβουλίου.

Ως παράδειγμα, ο συγγραφέας αναφέρει την πρόσφατη επίσκεψη αντιπροσωπείας του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών στο Κίεβο. Σημειώνει ότι, αν και στον ιστότοπο του ΒΣΤσιΡΟ αναφερόταν συνάντηση με εκπροσώπους του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών, η ΟΕΚ δεν είχε προσκληθεί σε αυτήν. Ωστόσο, εκπρόσωποι του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών πραγματοποίησαν χωριστή συνάντηση με εκπροσώπους της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Στο τέλος, ο Μπρέμερ γράφει ότι η τήρηση των αρχών του κράτους δικαίου πρέπει να εκτείνεται όχι μόνο στους κρατικούς θεσμούς, αλλά και στη δραστηριότητα των διαθρησκευτικών οργανώσεων, ιδίως στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης της Ουκρανίας. Κατά την πεποίθησή του, οι δυτικές εκκλησιαστικές και κοινωνικές οργανώσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις συνθήκες υπό τις οποίες μία από τις μεγαλύτερες θρησκευτικές κοινότητες της Ουκρανίας έχει ουσιαστικά αποκλειστεί από τη συμμετοχή στις εργασίες ενός οργάνου που παρουσιάζεται ως πανουκρανικό.

Όπως έγραφε το ΣΟΔ, η αντιπροσωπεία του ΒΣΤσιΡΟ συζήτησε με βουλευτές της ΕΕ την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση της Ουκρανίας.