Φυλακτά κάτω από το καμπαναριό της Λαύρας

Σήμερα 21:14
0
Η κούκλα-φυλακτό που εκτέθηκε στη Λαύρα. Φωτογραφία: γραφείο Τύπου του καταφυγίου-μουσείου της Λαύρας Η κούκλα-φυλακτό που εκτέθηκε στη Λαύρα. Φωτογραφία: γραφείο Τύπου του καταφυγίου-μουσείου της Λαύρας

Στο καταφύγιο-μουσείο της Λαύρας παρουσιάστηκε συλλογή 36 κουκλών-μοτάνκα. Τις δημιούργησαν υπάλληλοι της Κρατικής Υπηρεσίας Ταμείου της Ουκρανίας για την 35η επέτειο της ανεξαρτησίας. Στην παρουσίαση παρευρέθηκαν ο πρώτος αναπληρωτής υπουργός Πολιτισμού Ι. Βερμπίτσκι, ο διοικητής της Εθνικής Φρουράς Α. Πιβνένκο και εκπρόσωποι της ΠΕΟ. Η συλλογή θα εκτεθεί στο Μεγάλο Καμπαναριό της Λαύρας.

Η πρόθεση να αφηγηθεί κανείς την ιστορία της χώρας μέσα από τη λαϊκή τέχνη είναι κατανοητή. Το ζήτημα όμως δεν είναι η ιστορία, αλλά το τι ακριβώς τοποθετήθηκε μέσα στη μονή.

Η μοτάνκα στη λαϊκή παράδοση δεν είναι παιχνίδι ούτε σουβενίρ. Θεωρείται φυλακτό και πιστεύεται ότι προστατεύει το σπίτι και την οικογένεια. Σύμφωνα με διάφορες πηγές, οι μοτάνκες λειτουργούσαν ως «αλεξικέραυνο». Αν την έβαζαν στην κούνια ενός βρέφους ή δίπλα σε έναν άρρωστο, πίστευαν ότι τα κακά πνεύματα και οι ασθένειες θα τη μπέρδευαν με ζωντανό άνθρωπο, θα «εγκαθίσταντο» στην υφασμάτινη φιγούρα και δεν θα άγγιζαν τον πραγματικό κάτοχο.

Προκύπτει λοιπόν ότι σε μια μονή, όπου επί σχεδόν χίλια χρόνια ζητούν την προστασία του Θεού, προσφέρονται στους επισκέπτες αντικείμενα που, κατά τις λαϊκές δοξασίες (δηλαδή, από τη σκοπιά του χριστιανού, κατά τις δεισιδαιμονίες), προστατεύουν από μόνα τους.

Σήμερα εορτάζεται η Σύναξη του Αρχιστρατήγου Μιχαήλ, και την εορτή αυτή θέσπισε τον 4ο αιώνα η Σύνοδος της Λαοδικείας. Η ίδια Σύνοδος με τον 36ο κανόνα της απαγόρευσε στους κληρικούς να κατασκευάζουν τα λεγόμενα «φυλακτήρια» (δηλαδή τα ίδια φυλακτά), εξισώνοντάς τα με τη μαγεία και την αστρολογία, και διέταξε να εκδιώκονται από την Εκκλησία όσοι τα φορούν.

Η στάση της Εκκλησίας απέναντι στα φυλακτά δεν έχει αλλάξει ούτε σήμερα: η πίστη στα φυλαχτά παραμένει δεισιδαιμονία, ασυμβίβαστη με τη χριστιανική ζωή. Είναι χαρακτηριστικό ότι τις ίδιες ημέρες, στην ίδια Λαύρα, ακούστηκε και μια άλλη απάντηση στο ερώτημα ποιος πραγματικά προστατεύει τον άνθρωπο.

Στον ναό του Αγίου Αγαπητού ο Μακαριώτατος Μητροπολίτης Ονούφριος μίλησε στο κήρυγμά του για τους φύλακες αγγέλους. «Ο φύλακας άγγελος συνοδεύει τον άνθρωπο σε όλη την επίγεια ζωή και τον βοηθά να φτάσει στην αιώνια μακαριότητα», είπε ο Προκαθήμενος. Όπως ανέφερε, ο άγγελος μπορεί «να υποβάλλει, να συμβουλεύει, να παρακαλεί, να ικετεύει», αλλά δεν θα παραβιάσει την ελεύθερη βούληση του ανθρώπου.

Όπως βλέπουμε, η πίστη του Μακαριωτάτου και αυτό που ονομάζεται πίστη στο Καταφύγιο-Μουσείο είναι δύο διαφορετικές πίστεις.

Στη μία η προστασία βρίσκεται σε μια κούκλα, που πρέπει να τυλιχθεί σωστά. Στην άλλη τον άνθρωπο φυλάσσει ο Θεός μέσω του αγγέλου Του, ενώ από τον ίδιο τον άνθρωπο απαιτείται να ζει σύμφωνα με τις εντολές.

Δεν μπορούν να συνδυαστούν, και το καμπαναριό μιας μονής είναι το τελευταίο μέρος όπου θα έπρεπε να αναμειχθούν.

Απομένει ένα ερώτημα προς τους εκπροσώπους της ΠΕΟ που ήρθαν στην παρουσίαση. Αν θεωρούν τον εαυτό τους Εκκλησία, είχαν κάθε λόγο να πουν αυτό που θα έλεγε οποιοσδήποτε ιερέας: τα φυλακτά είναι δεισιδαιμονία και δεν έχουν θέση μέσα στους τοίχους μιας μονής. Στην ανακοίνωση για την παρουσίαση όμως δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο.

Και αυτή η σιωπή μιλά πολύ εύγλωττα για το τι διδάσκουν όσοι θεωρούν σήμερα τη Λαύρα δική τους ιδιοκτησία.

Εάν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επιλέξτε το απαιτούμενο κείμενο και πατήστε Ctrl+Enter ή Υποβολή σφάλματος για να το αναφέρετε στους συντάκτες.
Εάν βρείτε κάποιο σφάλμα στο κείμενο, επιλέξτε το με το ποντίκι και πατήστε Ctrl+Enter ή αυτό το κουμπί Εάν βρείτε κάποιο σφάλμα στο κείμενο, επισημάνετε το με το ποντίκι και κάντε κλικ σε αυτό το κουμπί Το επισημασμένο κείμενο είναι πολύ μεγάλο!
Διαβάστε επίσης