Πρέπει να ευχαριστούμε τον Θεό για τις δοκιμασίες και τους διωγμούς

– Χριστός Ανέστη! Σεβασμιότατε Δέσποτα, αυτό είναι ήδη το πέμπτο Πάσχα που περνούν οι πιστοί της Ουκρανικής Ορθόδοξου Εκκλησίας σε συνθήκες πολέμου. Δεν αποτελεί εξαίρεση και η Επισκοπή Τσερκάσων. Παρακαλώ μοιραστείτε μαζί μας, αν αυτά τα χρόνια του πολέμου έχουν επηρεάσει τον κλήρο και τους ενοριακούς σας;

– Αληθώς Ανέστη ο Χριστός! Φυσικά έχουν επηρεάσει. Το πρώτο πράγμα για το οποίο μπορούμε να μιλήσουμε είναι ότι η επίγεια Εκκλησία στην Ουκρανία άλλαξε ποιοτικά. Έπαψε να είναι άμορφη, όπως συμβαίνει σε καιρούς ειρήνης, και απέκτησε μια περισσότερο ή λιγότερο σαφή και στερεά κρυσταλλική δομή. Δηλαδή σε αυτήν πρακτικά δεν έμειναν περιστασιακοί επισκέπτες, ειδικά στις διωκόμενες περιοχές. Όμως οι μόνιμοι ενοριακοί ενδυναμώθηκαν στην εκκλησιαστικότητά τους και την πίστη τους προς τον Θεό. Υπό αυτήν την έννοια η Εκκλησία μας τώρα βιώνει ευλογημένο καιρό, αφού απέρριψε το περιττό βλαβερό «λίπος» και απέκτησε ασκητική μορφή. Αν και σε αυτό το θέμα υπάρχουν διαφορές σε διάφορες περιοχές της Ουκρανίας λόγω διαφορετικών συνθηκών.

– Μειώθηκε ο αριθμός των πιστών;

– Στις Τσερκάσσες όχι, δεν έγιναν λιγότεροι οι αληθινά πιστοί. Εδώ πάλι πολλά εξαρτώνται από την περιοχή και τους συνοδευτικούς παράγοντες. Σε τέτοιους παράγοντες μπορούμε να συμπεριλάβουμε: τη δύναμη και την κλίμακα των διωγμών σε μια συγκεκριμένη περιοχή, την έξοδο ανθρώπων στο εξωτερικό, την εσωτερική μετανάστευση εκτοπισμένων κ.λπ. Μπορώ να μιλήσω μόνο για την περιοχή Τσερκάσων. Σε εμάς δεν έγιναν λιγότεροι οι άνθρωποι στους ναούς, αντίθετα, ακόμη και κάπου έγιναν περισσότεροι. Και αυτό παρά τις ποικίλες προσπάθειες της τοπικής εξουσίας που στοχεύουν στην εξόντωση της ΟΠΕ στις Τσερκάσσες και την περιοχή. Και αυτό επίσης παρά το γεγονός ότι δεκάδες (και ίσως εκατοντάδες) χιλιάδες κάτοικοι της περιοχής εγκατέλειψαν τα σπίτια τους αναζητώντας καλύτερη ζωή. Τη θέση των αναχωρησάντων στους ναούς μας πήραν εκτοπισμένοι από τις ανατολικές και νότιες περιοχές της χώρας, που μετακομίζουν βαθύτερα στο εσωτερικό από τη γραμμή του μετώπου. Στους ναούς υπάρχουν πολλά νέα πρόσωπα. Αυτοί είναι ορθόδοξοι κάτοικοι της ανατολής και του νότου της Ουκρανίας, εκκλησιασμένοι, που κρατούνται σταθερά στη Μητέρα-Εκκλησία τους.

– Δέσποτα, είπατε ότι η εκκλησιαστική ζωή έπαψε να είναι άμορφη, ότι οι ενοριακοί ενδυναμώθηκαν πνευματικά. Κατά τη γνώμη σας, τι συγκεκριμένα οδήγησε σε αυτό; Και πώς και σε τι εκδηλώνεται αυτό;

– Οδήγησε σε αυτό η προσωπική επιλογή κάθε ανθρώπου, μπροστά στην οποία ο Κύριος σήμερα έβαλε όλους μας. Και αυτήν την επιλογή νωρίς ή αργά δεν θα καταφέρει να την αποφύγει κανείς. Ηχεί περίπου έτσι: «Σήμερα πηγαίνεις μαζί με την Εκκλησία στον Γολγοθά; Ή πηγαίνεις μαζί με τον Ιούδα στους εβραίους πρεσβυτέρους για αργύρια; Ή μήπως μαζί με τον Αδάμ θα κρύβεσαι στους θάμνους; Υπάρχει και τέτοια επιλογή». Και σήμερα κάθε μέλος της ουκρανικής κοινωνίας, και πρωτίστως κάθε πιστός της Ουκρανικής Ορθόδοξου Εκκλησίας, έχει τη δυνατότητα να πάρει τη μία ή την άλλη θέση σύμφωνα με την εσωτερική του διάθεση. Και η πλειονότητα των αληθινά πιστών, που ανήκουν στην Εκκλησία μας, έκαναν την επιλογή τους – πηγαίνουν με την Εκκλησία τους στον Γολγοθά.

Ρωτάτε, πώς και σε τι εκδηλώνεται αυτό; Πρωτίστως – στην πίστη προς την Εκκλησία τους, στο θάρρος μπροστά στους κινδύνους, στην αρχικότητα της θέσης τους, στο να μην φοβούνται να πάνε ενάντια στο γενικό ρεύμα. Όλα αυτά σκληραγωγούν και ενδυναμώνουν τον πιστό άνθρωπο, όπως τον ναυτικό σκληραγωγούν οι καταιγίδες.

– Αλλά ταυτόχρονα βλέπουμε μεμονωμένες περιπτώσεις μέρους του κλήρου που φεύγει από την ΟΠΕ; Μήπως οι ποιμένες αποδείχθηκαν πνευματικά πιο αδύναμοι από το ποίμνιο;

– Στην περιοχή Τσερκάσων, για παράδειγμα, έφυγε ένα ελάχιστο μέρος του κλήρου. Δεν έφυγε ούτε καν κάθε 12ος, όπως συνηθίζεται να θεωρείται σε παρόμοιες καταστάσεις, αλλά πολύ λιγότεροι. Νομίζω ότι η ίδια τάση εκδηλώνεται και σε όλη την ΟΠΕ. Απλώς οι ιερείς είναι όλοι στο φως της δημοσιότητας, γι' αυτό η αποχώρηση του καθενός γίνεται γνωστή.

Αν και παράλληλα πρέπει να πούμε ότι σε έναν απλό λαϊκό μερικές φορές είναι πολύ πιο εύκολο να σταθεί στην Αλήθεια. Ο λαϊκός, όπως και ο μοναχός στο μοναστήρι, δεν επιβαρύνεται με εκκλησιαστικά περιουσιακά στοιχεία και πόρους. Για αυτόν το κύριο είναι ο Ουρανός, και τα επίγεια θα προστεθούν. Γι' αυτό σε αντίθεση με τους ενοριακούς ιερείς ή ακόμη και μερικούς επισκόπους, οι μοναχοί και οι απλοί πιστοί λαϊκοί δεν φεύγουν πουθενά. Πού να πάνε από τον Θεό και τη χάρη Του; Τι να αναζητήσουν αλλού; Τα επίγεια, υλικά – ο Θεός έδωσε, ο Θεός και πήρε.

Όμως πάνω από τον κλήρο, ειδικά τον ευημερούντα και επιτυχημένο επιγείως, κρέμεται ο κίνδυνος να χάσει την επιτευχθείσα στη ζωή ευημερία. Είτε πρόκειται για υλικά αγαθά, αναστηλωμένο ναό ή μοναστήρι ή φιλία με τους ισχυρούς του κόσμου. Και αυτά τα «αγαθά» μερικές φορές γίνονται πέτρα σκανδάλου για τέτοιον κληρικό, τον αναγκάζουν να αναζητήσει «έξοδο από την κατάσταση», συμφέρουσα για τους σκοπούς του. Και εδώ ήδη εξαρτάται από το πόσο αυτός ο κληρικός γενικά ήταν πιστός. Συμβαίνει είτε ανοιχτή αποστασία από την Εκκλησία, είτε, χρησιμοποιώντας τη θέση του, προσπάθεια να αναμορφώσει την Εκκλησία σύμφωνα με τον εαυτό του, σύμφωνα με το γενικό mainstream, για να μην χάσει τίποτα επίγειο.

Και το ένα και το άλλο είναι σημάδι δυσπιστίας προς τον Θεό ή ολιγοπιστίας και αδυναμίας. Γι' αυτό μίλησε πρόσφατα πολύ ακριβώς στον λόγο του στην Αντίπασχα ο Μητροπολίτης Μπορισπόλεως και Μπροβάρων Αντώνιος.

– Συμφωνώ μαζί σας. Αλλά τελικά, πώς να είναι ένας ιερέας, αν πραγματικά εξαιτίας της σταθερότητας της εκκλησιαστικής του θέσης χάσει τον ναό, και άρα και τα μέσα για να θρέψει την οικογένεια και τα παιδιά του;

– Είμαι βέβαιος ότι ο Κύριος δεν θα αφήσει ούτε τέτοιον ιερέα, ούτε την οικογένειά του χωρίς τροφή, και η ζωή το μαρτυρεί αυτό. Γιατί αυτοί χάριν του Χριστού πηγαίνουν στον δικό τους Σταυρό. Ναι, ίσως να μην έχουν πια περισσεύματα, αλλά ο Κύριος θα διαφυλάξει κάθε τέκνο Του. Φυσικά, σε τέτοια κατάσταση και εμείς, αδελφοί συλλειτουργοί, δεν πρέπει να αφήνουμε τον ιερέα μόνο με τα προβλήματά του. Πρέπει να παρέχεται συνεχώς αμοιβαία υποστήριξη.

Θα πω με το παράδειγμα της Επισκοπής Τσερκάσων: ο κλήρος προσπαθεί να βοηθά ο ένας τον άλλον και να μην αφήνει σε δυσκολία. Εδώ και αρκετά χρόνια, από την αρχή των πλήρων διωγμών κατά της Εκκλησίας, στην επισκοπή μας καταργήθηκαν εντελώς όλες χωρίς εξαίρεση οι επισκοπικές εισφορές από τις ενορίες και τα μοναστήρια. Και στον πληγέντα κλήρο και τις οικογένειες των αποθανόντων κληρικών παρέχεται συνεχής υλική βοήθεια. Βοηθάμε επίσης με την κατασκευή, ενοικίαση και απόκτηση προσαρμοσμένων χώρων για κοινότητες που προσωρινά έχασαν τους ναούς τους. Η Μαρθο-Μαριάμ Αδελφότητα Ελέους μας εργάζεται καθημερινά, ακούραστα, για να μην μείνει κανείς πεινασμένος ή παγωμένος. Τα μοναστήρια προσεύχονται σταθερά και αδιάκοπα, ζητώντας από τον Θεό σκέπη και προστασία για όλη την επισκοπή.

Αλλά ούτε καν αυτό είναι το κυριότερο, όχι η επίγεια υποστήριξή μας ο ένας του άλλου. Γιατί αυτή περισσότερο όφελος φέρει στους δίνοντες παρά στους λαμβάνοντες – «Μακάριον εστί μάλλον διδόναι ή λαμβάνειν» (Πράξ. 20:35).

Το κύριο είναι αυτό, ότι ο Κύριος εκατονταπλάσια θα ανταποδώσει σε κάθε έναν, που κατά τη διάρκεια προσωρινών δοκιμασιών δεν τον πρόδωσε, που θυσίασε την άνεσή του και τον τρόπο ζωής του χάριν Αυτού και του Ευαγγελίου. Ο Κύριος δεν θα αφήσει τέτοιον άνθρωπο, κληρικό και την οικογένειά του, ούτε σε αυτόν τον αιώνα, ούτε στον μέλλοντα, όπως λέει η Αγία Γραφή. Και εμείς οφείλουμε να είμαστε ευγνώμονες στον Θεό, που κατηξίωσε κάποιο μέρος της ζωής μας να το ζήσουμε, φέροντας τα βάρη νέων διωγμών κατά της Εκκλησίας Του.