«Απομοσχοποίηση» για χάρη της ενότητας: πώς ο Σεβτσούκ ενώνει τους Ουκρανούς

Ο προκαθήμενος της UGKC καλεί σε ενότητα. Φωτογραφία: СПЖ

Ο επικεφαλής της UGCC προειδοποιεί ότι το εσωτερικό σχίσμα απειλεί την ύπαρξη της Ουκρανίας, και ταυτόχρονα καλεί να καταπολεμηθούν οι «λανθασμένοι». Πρόκειται για γνωστική ασυμφωνία ή για κάτι περισσότερο;

Στα τέλη Αυγούστου – αρχές Σεπτεμβρίου 2026, ο επικεφαλής της UGCC Σβιατοσλάβ Σεβτσούκ μίλησε δύο φορές αναλυτικά για την ενότητα των Ουκρανών.

Στις 27 Αυγούστου κυκλοφόρησε το επεισόδιο του «Ζωντανή συνέντευξη» με τίτλο «Η ενότητα είναι προϋπόθεση επιβίωσης!». Συνομιλητής του Σεβτσούκ ήταν ο Γιούρι Κλιούφας, πρόεδρος του ουκρανοκαναδικού τηλεοπτικού καναλιού Kontakt TV.

Μια εβδομάδα αργότερα, στις 3 Σεπτεμβρίου, ο ιστότοπος Λέβι Μπερεγκ δημοσίευσε μια εκτενή συνέντευξη που έδωσε ο Σεβτσούκ στη δημοσιογράφο Ναταλία Λεμπέντ: «Η Ρωσία θα κάνει τα πάντα για να θεωρούν οι Ουκρανοί τη νίκη τους ήττα».

Και στις δύο συνομιλίες, ο Σεβτσούκ επαναλαμβάνει τη μια και μοναδική σκέψη: η εσωτερική αντιπαράθεση είναι σήμερα εξίσου επικίνδυνη για την Ουκρανία όσο και ο εξωτερικός εχθρός.

«Να μην πολεμάμε ενάντια στους Ουκρανούς»

Στη συνομιλία με τον Γιούρι Κλιούφας, ο Σεβτσούκ συνδέει άμεσα την ενότητα με την ύπαρξη του κράτους: «Απειλή για την κρατικότητά μας δεν αποτελεί μόνο η εξωτερική ένοπλη επιθετικότητα, οι καθημερινές αεροπορικές επιθέσεις στις πόλεις και τα χωριά μας, αλλά και …> οι προσπάθειες να σπείρουν διχόνοια ανάμεσα στους Ουκρανούς. Γι' αυτό για εμάς η ενότητα …> είναι προϋπόθεση για τη διατήρηση του κράτους μας και του λαού μας σήμερα».

Στη συνέχεια, ο Σεβτσούκ αναφέρεται στο μήνυμα του μητροπολίτη Αντρέι Σεπτίτσκι «Πώς να χτίσουμε το πατρικό σπίτι;» και προειδοποιεί για την «αταμανία»: «Σήμερα η έλλειψη ενότητας στην ουκρανική κοινωνία μπορεί να γίνει σοβαρή εσωτερική αιτία, η οποία, δυστυχώς, είναι ικανή να μας οδηγήσει στον ίδιο λανθασμένο δρόμο που ακολούθησαν, δυστυχώς, οι Ουκρανοί πολιτικοί στο παρελθόν, γεγονός που οδήγησε στην απώλεια της ουκρανικής κρατικότητας».

Ο Σεβτσούκ μιλά και για την πολυμορφία: «Η ενότητα δεν σημαίνει ότι όλοι πρέπει να σκέφτονται το ίδιο …> Η ενότητα για την οποία μιλάμε είναι πάντα ενότητα μέσα στην πολυμορφία …> Ακούγοντας τη γνώμη ακόμη και του αντιπάλου μου, μπορώ να δω την πραγματικότητα από άλλη οπτική γωνία. Και ας μη μας χωρίζουν τότε αυτές οι διαφορετικές σκέψεις, οι διαφορετικές θέσεις, αλλά αντιθέτως – ας μας εμπλουτίζουν αμοιβαία».

Στη συνέντευξη στο LB αυτή η διατύπωση ακούγεται ακόμη πιο σαφής: «Καθήκον των εκκλησιαστικών παραγόντων είναι να διαπαιδαγωγούν τους ανθρώπους μας στην ικανότητα να ενώνονται. Χρειαζόμαστε την ενότητα για να ξεπεράσουμε τις εσωτερικές μας αναταραχές. Ωστόσο, η ενότητα δεν σημαίνει ότι όλοι πρέπει να στηρίζουμε ένα πολιτικό κόμμα, ότι όλοι πρέπει να σκεφτόμαστε το ίδιο. Κάποιοι νομίζουν ότι η ενότητα είναι η απουσία κριτικής. Όχι. Μια δημοκρατική κοινωνία χρειάζεται ελεύθερο διάλογο».

Στη συνέχεια ο Σεβτσούκ λέει την, κατά τη γνώμη μας, πιο σημαντική φράση:

«Η ουκρανική κοινωνία πρέπει επίσης να κάνει κάτι ακόμη. Συγκεκριμένα – να μην προβάλλει τον πόνο και το τραύμα του πολέμου, καθώς και το μίσος προς τους εχθρούς, μέσα σε εμάς τους ίδιους. Δηλαδή, να μην πολεμάμε ενάντια στους Ουκρανούς».

Η σκέψη είναι απόλυτα σαφής: οι Ουκρανοί μπορούν να είναι διαφορετικοί, να ασκούν κριτική στην εξουσία, να διαφωνούν μεταξύ τους, να ανήκουν σε διαφορετικές ομάδες. Το κύριο είναι να μη μετατρέπουν τον εσωτερικό αντίπαλο σε εχθρό. Κάτω από αυτό το κάλεσμα μπορεί κανείς να υπογράψει και με τα δύο χέρια!

Αλλά ας δούμε πώς λειτουργεί αυτή η αρχή, όταν ο Σεβτσούκ μιλάει όχι για αφηρημένους Ουκρανούς, αλλά για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.

«Απομοσχοβοποίηση» ψυχών και άλλοι τρόποι επίτευξης «ενότητας»

Στην ίδια συνέντευξη στο LB, η δημοσιογράφος ρωτά τον Σεβτσούκ αν δεν ήταν λάθος του κράτους το ότι η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία δεν «καταργήθηκε» αμέσως μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής.

Ο Σεβτσούκ απαντά: «Νομίζω πως μια συγκεκριμένη αδυναμία μας ήταν το ότι αρχίσαμε γενικά να μιλάμε για κατάργηση κάποιας Εκκλησίας. Αυτό δεν είναι πολύ σωστό. Πρέπει να μιλάμε για την προστασία των συναισθημάτων των πιστών από την εργαλειοποίηση των χωρών-επιτιθέμενων».

Και συνεχίζει: «Τι πρέπει να κάνουμε τώρα; Να αποεκρωσίσουμε και, θα έλεγα, να «απομοσχοβοποιήσουμε» τη συνείδηση και τις ψυχές πολλών Ουκρανών, και γι' αυτό πρέπει να δράσουμε σε πολύ διαφορετικά επίπεδα και διαστάσεις».

Αυτή δεν είναι πια μια συζήτηση για κατασκόπους, συνεργάτες ή ανθρώπους που διέπραξαν συγκεκριμένο έγκλημα. Πρόκειται για τη συνείδηση, τη συνειδητότητα και τη θρησκευτική ταυτότητα των πολιτών. Προκύπτει μια ιδιόμορφη «ενότητα εν τη πολυμορφία»: στον Ουκρανό επιτρέπεται να είναι διαφορετικός, αλλά μόνο μέχρι τη στιγμή που ο Σεβτσούκ θα κρίνει αναγκαίο να τον «απομοσχοβοποιήσει». Έτσι, δηλαδή;

Και ακόμα: πώς σκοπεύει ο επικεφαλής της Ουκρανικής Ελληνοκαθολικής Εκκλησίας να μετρήσει τη «μοσχοβίτικη» φύση των ανθρώπινων ψυχών; Και με ποιες μεθόδους σκοπεύει να τις «απομοσχοβοποιήσει»;

Η επόμενη φράση του Σεβτσούκ στην ίδια συνέντευξη είναι εξίσου χαρακτηριστική: «Θυμάμαι πως μετά τον νόμο που αναφέρατε, ακριβώς εμείς, οι θρησκευτικοί ηγέτες, έπρεπε να εξηγήσουμε σε όλο τον κόσμο ότι σε καμία περίπτωση δεν περιορίζεται στην Ουκρανία η ελευθερία συνείδησης. Ότι η θρησκευτική ελευθερία δεν περιορίζεται».

Αυτή η δήλωση αντιφάσκει άμεσα με τα γεγονότα. Το κράτος ψήφισε νόμο που στην πραγματικότητα στοχεύει στην απαγόρευση της πολυπληθέστερης ομολογίας στη χώρα. Στο δικαστήριο εκκρεμεί υπόθεση για την απαγόρευση της Μητρόπολης Κιέβου. Από τους πιστούς αφαιρούνται με τη βία εκατοντάδες ναοί, εκατοντάδες κληρικοί της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας επιστρατεύονται αναγκαστικά και αποστέλλονται στο μέτωπο, παρόλο που οι ιεροί κανόνες τους απαγορεύουν να πάρουν όπλα στα χέρια τους. Γύρω από την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει δημιουργηθεί μια ατμόσφαιρα μίσους και ανυπόστατων κατηγοριών. Και αυτό ονομάζεται ελευθερία συνείδησης;!

Στις 15 Ιουλίου 2026, σε συνάντηση με αντιπροσωπεία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών ο Σεβτσούκ ισχυριζόταν το ίδιο πράγμα: «Να είστε βέβαιοι: ο κρατικός νόμος… δεν στρέφεται εναντίον κάποιας συγκεκριμένης Εκκλησίας».

Ωστόσο, το ίδιο το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών εξέφρασε ήδη μετά την ψήφιση του νόμου τον Αύγουστο του 2024 βαθιά ανησυχία για τη δυνατότητα «αδικαιολόγητης συλλογικής τιμωρίας ολόκληρης θρησκευτικής κοινότητας» και τον κίνδυνο υπονόμευσης της κοινωνικής συνοχής.

Δηλαδή ο Σεβτσούκ έπειθε για το αντίθετο εκπροσώπους οργανισμού που ήδη πριν από δύο χρόνια είχε δηλώσει δημόσια την ανησυχία του ακριβώς για αυτό το θέμα.

Ακόμα νωρίτερα, τον Δεκέμβριο του 2024, σε συνέντευξη στο RBC-Ukraine ο Σεβτσούκ μιλούσε για τις ορθόδοξες κοινότητες Ουκρανών που δημιουργούνται στην Ευρώπη: «Από τους μετανάστες μας να δημιουργήσουμε ένα δυναμικό διαμαρτυρίας, το οποίο στη συνέχεια θα διαμαρτύρεται κατά της πολιτικής του δικού του κράτους».

Καμία απόδειξη για τα λόγια του, φυσικά, δεν παρέθεσε. Όμως σημαντικό είναι κάτι άλλο: σε ορισμένες συνεντεύξεις ο Σεβτσούκ λέει ότι η δημοκρατία έχει ανάγκη από κριτική και διαφορετικές απόψεις, ενώ σε άλλες παρουσιάζει τη διαμαρτυρία κατά της πολιτικής του κράτους ως μέρος ενός σχεδίου «φιλορωσικών ολιγαρχών».

Ένα ακόμη παράδειγμα διπλών σταθμών. Στη συνέντευξη του Σεπτεμβρίου στο LB ο Σεβτσούκ μιλάει για την επιστράτευση: «Δεν θέλουμε να καταδικάσουμε κανέναν εκ προοιμίου, γιατί υπάρχουν πολλές διαφορετικές περιπτώσεις και διαφορετικές αιτίες για τέτοιες πράξεις, αλλά στηρίζουμε τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας και συνεχώς εξηγούμε ότι η αποφυγή της επιστράτευσης είναι μη εκτέλεση του πολιτικού καθήκοντος».

Όμως ήδη το καλοκαίρι του 2024, λόγω τυχαία ανοιχτού μικροφώνου, μεταδόθηκε ζωντανά η συνομιλία του με τον Αλεξάντρ Ντραμπίνκο πριν από τη λειτουργία στον Πατριαρχικό Ναό της UGKC. Επρόκειτο για τους εργάτες που τοποθετούσαν το τέμπλο στον ναό. Ο Σεβτσούκ λέει: «Δύσκολα με αυτούς τους τεχνίτες. Ξέρετε, όλους τους επιστρατεύουν». Ο Ντραμπίνκο απαντά ότι οι εργάτες κρύβονται. Στο οποίο ο Σεβτσούκ ομολογεί: «Εμείς κιόλας τους κρύβουμε λίγο εδώ, στα δικά μας. Ζουν και τρέφονται όλοι εδώ».

Δηλαδή, από τη μία πλευρά, ο προκαθήμενος της UGKC αποκαλεί την αποφυγή της επιστράτευσης μη εκτέλεση του πολιτικού καθήκοντος, και από την άλλη – κρύβει τους λιποτάκτες που χρειάζεται ο ίδιος. Τουλάχιστον, αυτό προκύπτει από τα δικά του λόγια.

Στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 ο Σεβτσούκ συναντήθηκε με την επικεφαλής της κατεύθυνσης «Δημογραφία και μετανάστευση» του Ινστιτούτου Φροντίρ, Όλγα Ντούχνιτς, και με την ανώτερη αναλύτρια του ινστιτούτου, Ροξολάνα Αβραμένκο. Η συζήτηση αφορούσε τη δημογραφική κρίση, τη μετανάστευση και το μέλλον του ουκρανικού λαού.

Σε αυτή τη συνάντηση ο προκαθήμενος της UGKC δήλωσε υπέρ της ενσωμάτωσης των μεταναστών στην ουκρανική κοινωνία και δήλωσε ότι η Ουκρανία χτίζει έναν νέο τύπο πολιτικού έθνους: όχι «μόνο για εθνικούς Ουκρανούς», αλλά δεκτικού σε όλους όσοι είναι έτοιμοι να χτίσουν το ουκρανικό κράτος.

Δεν θα επιμείνουμε στο γεγονός ότι η εμπειρία ενσωμάτωσης μεταναστών στις ευρωπαϊκές χώρες, που τους δέχτηκαν μαζικά τις τελευταίες δεκαετίες, δύσκολα μπορεί να ονομαστεί επιτυχημένη. Χαρακτηριστικό είναι κάτι άλλο. Για την επίλυση του δημογραφικού προβλήματος ο Σεβτσούκ προτείνει την προσέλκυση μεταναστών, δηλαδή ανθρώπων διαφορετικής κουλτούρας, θρησκείας και νοοτροπίας. Ενώ εκατομμύρια Ουκρανοί – ενορίτες της UOC (καθώς ακριβώς για αυτούς ήταν η ερώτηση της δημοσιογράφου) – προτείνει να «απο-μοσχοβοποιηθούν» και να «απο-ρωσοποιηθούν» σε επίπεδο «συνείδησης και ψυχής». Τι να κάνουν αυτοί, αν δεν θέλουν να «απο-μοσχοβοποιηθούν»; Να τους διώξουν από τη χώρα; Να τους στερήσουν τα δικαιώματα; Να τους ανακηρύξουν εχθρούς του λαού;

Επίλογος: όταν η «ενότητα» ξεκινά να διχάζει

Στις συνεντεύξεις του ο Σεβτσούκ περιέγραψε πολύ εύστοχα τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει η Ουκρανία. Είπε ότι ο πόλεμος τραυμάτισε την κοινωνία, ότι το βάρος του κατανέμεται άνισα, ότι ο συσσωρευμένος πόνος μπορεί να στραφεί κατά των δικών μας, ότι οι Ουκρανοί μπορούν να ξεκινήσουν να «πολεμούν μεταξύ τους».

Όμως η δική του ρητορική αυτή την απειλή δεν την ελαττώνει, αλλά την ενισχύει. Όταν προτείνεται η «απο-μοσχοβοποίηση» των ψυχών κάποιων Ουκρανών, άλλοι υπόπτευονται ότι δημιουργούν στο εξωτερικό «δυναμικό διαμαρτυρίας», και τρίτοι κατηγορούνται για μη εκτέλεση του πολιτικού καθήκοντος, – μήπως αυτό δεν πυροδοτεί διχόνοια και έχθρα στην κοινωνία;

Βγαίνει λοιπόν ότι η «ενότητα» κατά τον Σεβτσούκ δεν σημαίνει το δικαίωμα διαφορετικών ανθρώπων να παραμένουν μέρος μιας χώρας και ενός λαού, αλλά την αποδοχή της θέσης που εκείνος θεωρεί σωστή. Ο προκαθήμενος της Ουκρανικής Ελληνοκαθολικής Εκκλησίας μιλά για ενότητα και ταυτόχρονα διαμορφώνει την εικόνα των «λανθασμένων» Ουκρανών. Και αυτή η «λανθασμένη» ταυτότητα προκύπτει σε αυτόν ακριβώς σε θρησκευτικό έδαφος.

Στη συνέντευξή του ο Σεβτσούκ αναφέρθηκε στον Σεπτίτσκι. Ο Σεπτίτσκι, βεβαίως, είναι μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Όμως θα ήταν χρήσιμο να διαβάσουμε τα λόγια του όχι μέσα από την ερμηνεία του Σεβτσούκ, αλλά στο σύνολό τους. Αυτά καταδικάζουν τον Σεβτσούκ καλύτερα από οποιοδήποτε σχόλιο.

Ιδού ένα απόσπασμα από το μήνυμα του μητροπολίτη Αντρέι Σεπτίτσκι «Πώς να χτίσουμε το πατρικό σπίτι;» («Як будувати рідну хату?», Δεκέμβριος 1941):

«Στην ψυχή του Ουκρανού υπάρχει μια βαθιά και ισχυρή θέληση να έχει το δικό του κράτος, αλλά δίπλα σε αυτή τη θέληση, ίσως, υπάρχει μια εξίσου ισχυρή και βαθιά θέληση αυτό το κράτος να είναι ακριβώς όπως το θέλει το κόμμα, η κλίκα, η ομάδα ή ακόμη και ένα μεμονωμένο άτομο.

Διότι πώς αλλιώς να εξηγήσουμε αυτόν τον μοιραίο διχασμό μεταξύ μας, αυτές τις διαμάχες, τις διχόνοιες, τους καβγάδες, αυτή την κομματικότητα που καταστρέφει κάθε εθνική υπόθεση;! Πώς να εξηγήσουμε την ψυχολογία τόσων πολλών φλογερών πατριωτών, των οποίων η δραστηριότητα έχει καταφανώς καταστροφικό χαρακτήρα;!

Εν μέρει αυτό θα γίνει κατανοητό όταν δούμε αν η Ουκρανία θα μπορέσει, αν όχι να ενωθεί σε θρησκευτικό έδαφος, τουλάχιστον να απαρνηθεί την καθαρά μοσχοβίτικη και μάλιστα μπολσεβίκικη μισαλλοδοξία, κατά την οποία αρχίζουν να μισούν τον ίδιο τους τον αδελφό μόνο και μόνο επειδή σε θέματα θρησκείας σκέφτεται διαφορετικά από εμάς.

Η μισαλλοδοξία προς τους ετερόδοξους στην πίστη… συναντάται σε εμάς, δυστυχώς, τόσο συχνά, ώστε μπορεί κανείς σοβαρά να ανησυχεί για το μέλλον της Ουκρανίας· οι θρησκευτικές διαμάχες όχι μόνο δεν θα μαλακώσουν τις εθνικές έριδες, αλλά ενδέχεται να τις κάνουν ακόμη πιο επώδυνες και βαθιές».

Λοιπόν, η «μοσχοβίτικη μισαλλοδοξία», κατά τον Σεπτίτσκι, είναι το μίσος προς τον αδελφό επειδή σκέφτεται διαφορετικά σε ζητήματα πίστης. Ακριβώς αυτήν «καλλιεργούν» σήμερα όσοι καλούν να «απομοσχοβοποιηθούν» οι ψυχές.