Τι είναι η συνείδηση και πώς μπορεί κανείς να μάθει να την κατευθύνει;

Η συνείδηση του ανθρώπου. Φωτογραφία: СПЖ Η συνείδηση του ανθρώπου. Φωτογραφία: СПЖ

Η ατελείωτη ροή των εικόνων σπάνια υπακούει στην προσπάθεια της θέλησης. Η ορθόδοξη ασκητική προτείνει έναν δοκιμασμένο τρόπο, ώστε να μη υποκύπτουμε στη ματαιοδοξία και να αποκτήσουμε πνευματική διαύγεια.

Η Τατιάνα Νικολάγεβα ρωτά:

Τι είναι η συνείδηση και πώς μπορεί κανείς να μάθει να την κατευθύνει;

Απαντά ο πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος Κούτσερ:

Στο πρώτο ερώτημα δεν έχει κανείς ακριβή απάντηση. Οι επιστήμονες μέχρι σήμερα διαφωνούν για το τι είναι η συνείδηση και την αποκαλούν μάλιστα «δύσκολο πρόβλημα» – τον εγκέφαλο μπορεί κανείς να τον μελετά όσο θέλει, αλλά πώς από τη λειτουργία των νευρώνων προκύπτει αυτό που με κάνει να αισθάνομαι «εγώ», προς το παρόν δεν μπορεί να το εξηγήσει κανείς.

​Στην πατερική παράδοση δεν γίνεται λόγος τόσο για συνείδηση, όσο για νου και καρδιά. Ο νους είναι εκείνο στον άνθρωπο που μπορεί να παρατηρεί και να προσέχει. Μπορεί να είναι συγκεντρωμένος και στραμμένος προς τον Θεό, μπορεί όμως και να «διασκορπίζεται» σε χίλιες μικροδουλειές. Η καρδιά είναι το βάθος του ανθρώπου, όπου ουσιαστικά και λαμβάνει τις αποφάσεις.

​Τώρα για την κατεύθυνση. Πολλοί νομίζουν ότι το να κατευθύνεις τη συνείδηση σημαίνει να ελέγχεις κάθε λογισμό. Έτσι όμως δεν γίνεται: οι λογισμοί έρχονται από μόνοι τους και αυτό είναι φυσιολογικό.

​Ο όσιος Ιωάννης της Κλίμακος περιγράφει πώς λειτουργεί αυτό. Πρώτα έρχεται ο λογισμός (οι Πατέρες το ονομάζουν προσβολή). Έπειτα ο άνθρωπος αρχίζει να «συνομιλεί» μαζί του (συνδυασμός), κατόπιν συναινεί (συγκατάθεση), μετά ο λογισμός τον αιχμαλωτίζει (αιχμαλωσία) και τελικά γίνεται συνήθεια, δηλαδή πάθος. Αμαρτία στο πρώτο βήμα δεν υπάρχει. Ολόκληρος ο αγώνας συνίσταται στο να μην αρχίσουμε τη «συζήτηση».

​Προκύπτει, λοιπόν, ότι κατευθύνεις όχι τους λογισμούς, αλλά την προσοχή. Το ζήτημα δεν είναι ποιοι λογισμοί ήρθαν, αλλά σε ποιον παραμένω. Οι Πατέρες ονόμαζαν αυτή την εργασία νήψη – ο άνθρωπος σαν να ξυπνά και αρχίζει να βλέπει τι συμβαίνει μέσα του.

​Και το κύριο εργαλείο εδώ είναι η σύντομη προσευχή. Αντιλήφθηκες ότι σε «παρέσυραν» – επέστρεψες στον Θεό. Και έτσι ξανά και ξανά, χωρίς αυτοτιμωρία.

​Δοκιμάστε επί μία ημέρα απλώς να παρατηρείτε πόσες φορές ο λογισμός πήγε εκεί όπου εσείς δεν τον στείλατε. Πολλοί εκπλήσσονται πολύ.

​Αυτό είναι το πρώτο βήμα. Όσο ο άνθρωπος δεν βλέπει τι συμβαίνει μέσα του, δεν έχει με τι να κατευθύνει.

Εάν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επιλέξτε το απαιτούμενο κείμενο και πατήστε Ctrl+Enter ή Υποβολή σφάλματος για να το αναφέρετε στους συντάκτες.
Εάν βρείτε κάποιο σφάλμα στο κείμενο, επιλέξτε το με το ποντίκι και πατήστε Ctrl+Enter ή αυτό το κουμπί Εάν βρείτε κάποιο σφάλμα στο κείμενο, επισημάνετε το με το ποντίκι και κάντε κλικ σε αυτό το κουμπί Το επισημασμένο κείμενο είναι πολύ μεγάλο!
Διαβάστε επίσης