Περί της αίρεσης της αντιπάθειας προς τους «ξένους» εχθρούς

Ο «Μητροπολίτης» της OCU Ιωάννης Γιαρέμενκο έκανε μια ηχηρή δήλωση ότι τα λόγια του Χριστού για την αγάπη προς τους εχθρούς για τους Ουκρανούς μπορούν να έχουν μόνο «εσωτερική» διάσταση και δεν εφαρμόζονται στους Ρώσους.

«Η εντολή "Αγαπάτε τους εχθρούς σας" αφορά, υπό όρους, τον εσωτερικό μας Ισραήλ, την έχθρα μεταξύ μας, τους Ουκρανούς μας, με τους οποίους μαλώσατε, αλλά αγαπάτε. Και με αυτόν τον τρόπο θα βρείτε τρόπο να λύσετε τα προβλήματα, την έχθρα και να γίνετε ξανά αδελφοί-Ουκρανοί», – ανέφερε ο «ιεράρχης».

Σύμφωνα με αυτόν, η εντολή αυτή δεν εφαρμόζεται στον εχθρό που ήρθε με όπλα. Επομένως, τέτοιον εχθρό δεν πρέπει να τον αγαπάμε, αλλά να τον σκοτώνουμε. Αλλιώς ο εχθρός «θα βγει πέρα από τα όρια της Ουκρανίας, στην Ευρώπη, σε όλο τον κόσμο». Σύμφωνα με τη διδασκαλία του Γιαρένκο, τέτοια δολοφονία δεν θα είναι αμαρτία, και στην Π.Ε.Ο. κάνουν τα πάντα για να πείσουν τους ανθρώπους ότι κάνουν το σωστό.

«Αν κάποιος, σκοτώνοντας τον εχθρό, αισθάνεται τύψεις συνείδησης, το καθήκον μας είναι να ηρεμήσουμε αυτό το άτομο και να εξηγήσουμε ότι αυτό δεν είναι αμαρτία, αλλά, αντίθετα, ιερό καθήκον. Με ρωτούσαν για τέτοια θέματα ήδη από το 2014. Θυμάμαι, η πρώτη τέτοια ερώτηση μου έγινε από έναν ελεύθερο σκοπευτή. Του εξηγούσα, διευκρίνιζα, γιατί τον βασάνιζε η συνείδηση – γιατί σκοτώνει», – λέει ο Γιαρέμενκο.

Και αυτή την άποψη δεν την έχει μόνο αυτός. Σχεδόν πανομοιότυπα λόγια λέει ο Λουτσκί «μητροπολίτης» Μιχαήλ Ζινκέβιτς: «Όποιος μας αγαπά – αυτούς αγαπάμε κι εμείς. Τους άλλους θα προσπαθήσουμε να τους αγαπήσουμε, αν προλάβουν να μετανοήσουν, και δεν τους πυροβολήσουμε, τότε ίσως προλάβουμε να τους συγχωρήσουμε».

Λοιπόν, το σύστημα των «ιεραρχών» της OCU είναι κατανοητό: η εντολή του Χριστού για την αγάπη εφαρμόζεται μόνο στους «δικούς» εχθρούς, ενώ τους ξένους πρέπει να τους σκοτώνουμε. Και μάλιστα, τέτοια δολοφονία δεν θα θεωρείται καν αμαρτία.

Αλλά έτσι δίδαξε ο Σωτήρας;

Ο Χριστός καλούσε να αγαπάμε μόνο τους «δικούς» μας;

Όχι, έλεγε το εντελώς αντίθετο. Επιπλέον, ο Σωτήρας, ουσιαστικά, ξεκινούσε από τη θέση που προωθεί ο ίδιος ο Γιαρένκο, τονίζοντας ότι πρέπει να πράττουμε διαφορετικά: «Ηκούσατε ότι ελέχθη· θα αγαπήσης τον πλησίον σου και θα μισήσης τον εχθρόν σου. Εγώ όμως σας λέγω, αγαπάτε τους εχθρούς σας, ευλογείτε αυτούς, οι οποίοι σας καταρώνται, ευεργετείτε αυτούς, οι οποίοι σας μισούν, και προσεύχεσθε δι' εκείνους, οι οποίοι σας υβρίζουν και σας συκοφαντούν και σας καταδιώκουν αδίκως» (Ματθ. 5:43-44).

Επιπλέον, ο Χριστός τονίζει ιδιαίτερα ότι δεν πρέπει να αγαπάμε μόνο τους «δικούς» μας, όπως στην περίπτωσή μας καλεί να κάνει ο Γιαρέμενκο: «Αν χαιρετάτε μόνο τους αδελφούς σας, τι ιδιαίτερο κάνετε; Δεν κάνουν το ίδιο και οι εθνικοί;».

Και σίγουρα ο Σωτήρας δεν λέει πουθενά ότι πρέπει να σκοτώνουμε τους εχθρούς. Όταν τον συνέλαβαν στη Γεθσημανή, διέταξε τον Πέτρο να κρύψει το σπαθί, με το οποίο πρόλαβε να κόψει το αυτί του υπηρέτη του αρχιερέα, λέγοντας: «Όποιος πάρει το σπαθί, από το σπαθί και θα χαθεί!»

Φυσικά, μπορεί να πει κανείς ότι οι πραγματικότητες της σύγχρονης Ουκρανίας είναι εντελώς διαφορετικές από την Ιουδαία των χρόνων του Χριστού. Αλλά αυτό είναι μόνο εκ πρώτης όψεως. Τότε οι Εβραίοι ζούσαν υπό την καταπίεση των Ρωμαίων, που σε κάποιο βαθμό μπορεί να συγκριθεί με τη ρωσική κατοχή. Και οι ζηλωτές, που για την ελευθερία του έθνους τους σκότωναν τους κατακτητές, δρούσαν ακριβώς σύμφωνα με τις οδηγίες της σημερινής OCU: η δολοφονία του κατακτητή – «δεν είναι αμαρτία, αλλά ιερό καθήκον». Αλλά ο Χριστός τους υποστήριξε;

Υπέμενε ταπεινά τα βασανιστήρια και τις κοροϊδίες, αν και εύκολα μπορούσε να καταστρέψει όλους τους βασανιστές του. Το βλέπουμε καθαρά στα λόγια που είπε στον Πέτρο: «Μήπως νομίζεις ότι δεν θα μπορούσα να ζητήσω από τον Πατέρα μου να μου στείλει αμέσως περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων;»

Και μάλλον ο Χριστός δεν χρειαζόταν τη βοήθεια των αγγέλων. Η απλή λογική λέει: αν ο Ιησούς ανέστησε νεκρούς ανθρώπους, τότε αν ήθελε, θα μπορούσε να σκοτώσει ζωντανούς. Το παράδειγμα με τη συκιά δεν αφήνει αμφιβολία.

Αλλά όχι μόνο δεν εξοντώνει αυτούς που του προκάλεσαν πόνο, ο Σωτήρας ζητά από τον Πατέρα να τους συγχωρήσει, τονίζοντας ότι δεν καταλαβαίνουν τι κάνουν.

Ο μοναδικός τρόπος νίκης επί του εχθρού που προτείνει ο χριστιανισμός – δεν είναι η δολοφονία, αλλά η μετατροπή του σε φίλο. «Αγαπάτε όλους τους ανθρώπους, ακόμη και τους εχθρούς σας, όχι επειδή είναι αδελφοί σας, αλλά για να γίνουν αδελφοί. Καίτε με τη φωτιά της αδελφικής αγάπης προς αυτόν που ήδη έγινε αδελφός, και προς τον εχθρό, ώστε μέσω της αγάπης να γίνει αδελφός», – έγραψε ο μακάριος Αυγουστίνος.

Ο Φαρισαίος Σαύλος ήταν από τους πιο ενεργούς και αμείλικτους διώκτες των χριστιανών. Αλλά ο Σωτήρας μεταμόρφωσε την καρδιά του και τον έκανε πρωτοκορυφαίο απόστολο, που μαζί με τον Πέτρο ίδρυσε την Εκκλησία.

Ναι, ο τρέχων πόλεμος είναι μια τρομερή περίοδος για τους Χριστιανούς, επειδή ακόμη και όσοι υπερασπίζονται τη γη τους αναγκάζονται να παραβιάσουν την εντολή «Ου φονεύσεις». Και σήμερα, είναι απίστευτα δύσκολο να αποκαλέσεις κάποιον που παίρνει όπλα εναντίον σου αδελφό ή φίλο. Είναι πολύ πιο εύκολο να επιστρέψεις στην πρακτική της Παλαιάς Διαθήκης «οφθαλμός αντί οφθαλμού, οδόντας αντί οδόντου». Αλλά ταυτόχρονα, μπορεί κανείς τουλάχιστον να κρατήσει το μίσος μακριά από την καρδιά του και να μην παραμορφώσει τα λόγια του Χριστού για να ταιριάξουν με την ιδεολογία του. Ακόμα και στον πιο δίκαιο πόλεμο, ο φόνος παραμένει φόνος και η αμαρτία παραμένει αμαρτία.

Επιπλέον, αν εμβαθύνετε στη «θεολογία» του Γιαρέμενκο, αποδεικνύεται ότι ο ίδιος δεν την ακολουθεί.

Ποιος είναι ο εχθρός σου;

Ο Ιωάννης Γιαρέμενκο λέει ότι η εντολή του Χριστού για αγάπη μπορεί να εφαρμοστεί μόνο στους «δικούς» εχθρούς μεταξύ των Ουκρανών. Ακολουθεί τα δικά του λόγια;

Οι πιο ηχηρές και αιματηρές κατασχέσεις στην Ουκρανία σημειώθηκαν στο Τσερκάσι, όπου ο Γιαρεμένκο είναι ο κυρίαρχος «επίσκοπος» της OCU. Αρχικά, ήταν η Μονή της Γεννήσεως της Θεοτόκου, όπου μια ομάδα μαχητών της OCU ξυλοκόπησε βάναυσα ιερείς και ενορίτες. Ως αποτέλεσμα, αρκετοί άνθρωποι νοσηλεύτηκαν με σπασμένα πόδια, σπασμένα σαγόνια και διάσειση. Ένα χρόνο αργότερα, καταλήφθηκε ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Μιχαήλ. Εδώ, η σφαγή ήταν ακόμη πιο σοκαριστική. Ο Θεοδόσιος (Σνιγκίρεφ), Μητροπολίτης της UOC του Τσερκάσι, υπέστη διάσειση από χτύπημα στο κεφάλι με ρόπαλο, ένας ηλικιωμένος μοναχός υπέστη τραύμα στο κεφάλι και πυροβόλησαν επίσης ενορίτες με μη θανατηφόρα όπλα ακριβώς μέσα στο κτίριο του καθεδρικού ναού.

Οι επιτιθέμενοι λήστεψαν το θησαυροφυλάκιο του καθεδρικού ναού και έκλεψαν κεφάλαια της επισκοπής. Ο ίδιος ο Γιαρέμενκο οικειοποιήθηκε λειτουργικά αντικείμενα που ανήκαν στον Μητροπολίτη Θεοδόσιο: ράβδο, παναγίες, άμφια, δικερά, τρικερίες και άλλα αντικείμενα. Επίσης, εγκαταστάθηκε στο γραφείο του μητροπολίτη στο κατασχεμένο κτίριο της επισκοπικής διοίκησης.

Η ρητορική τόσο του Γιαρέμενκο όσο και των συναδέλφων του απέναντι στον κλήρο και τους πιστούς της UOC είναι εξαιρετικά σκληρή. Τους αποκαλεί εχθρούς, αν και δεν υπάρχουν αντικειμενικοί λόγοι γι' αυτό: οι επίσκοποι, οι ιερείς και οι ενορίτες της UOC είναι πολίτες της Ουκρανίας, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων είναι πατριώτες.

Με άλλα λόγια, όλα δείχνουν ότι ο Γιαρέμενκο δεν θεωρεί τον κλήρο και τους πιστούς της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας «δικούς του» - αυτούς που μπορούν να αγαπηθούν, όχι να σκοτωθούν. Και κανείς υποψιάζεται ότι αν, κατά τη διάρκεια της επιδρομής στο Τσερκάσι, ένας από τους μαχητές της OCU τους είχε τραυματίσει θανάσιμα, ο «μητροπολίτης» δεν θα το χαρακτήριζε αμαρτία.

Δεν γράφουμε αυτά για να καταδικάσουμε τον Γιαρέμενκο, αλλά για να προκαλέσουμε σε όσους τον θεωρούν πνευματικό τους ποιμένα να σκεφτούν: Ανταποκρίνεται πράγματι η διδασκαλία του σε αυτά που δίδαξε ο Χριστός;

Ναι, σε ένα περιβάλλον πολέμου, η ιδέα ότι κάποιος μπορεί να αγαπά μόνο τους δικούς του, ενώ οι άλλοι αξίζουν μόνο καταστροφή, φαίνεται απόλυτα λογική και φυσική. Ο Χριστός, λένε, απλώς έδωσε την κατεύθυνση, και εμείς θα την βελτιώσουμε λίγο, θα την προσαρμόσουμε στις δικές μας συνθήκες. Υπάρχουν όμως προβλήματα εδώ.

Καταρχάς, κάθε «βελτίωση» στην εντολή του Σωτήρα στενεύει αδυσώπητα τον κύκλο εκείνων που πρέπει να αγαπηθούν. Σήμερα, οι Ρώσοι αποκλείονται, αύριο, οι «ιερείς της Μόσχας» και μεθαύριο; Όσοι δεν συμμερίζονται τις πολιτικές σας απόψεις; Όσοι γίνονται ξένοι σε εταιρικές διαμάχες; Πού βρίσκεται αυτή η γραμμή; Σήμερα, η OCU έρχεται σε αντιπαράθεση ακόμη και με πρώην συντρόφους από την UOC-KP, και αυτοί ανταποδίδουν. Ποιοι από αυτούς τους «άξιους αγάπης» θα παραμείνουν στο τέλος;

Δεύτερον, ο Σωτήρας δεν είπε ποτέ ότι πρέπει να αγαπά κανείς μόνο τους εχθρούς της δικής του ομάδας - εθνικής, πολιτικής ή θρησκευτικής. Επιπλέον, αλληλεπιδρούσε συνεχώς και βοηθούσε τους «εξωτερικούς»: τους Ρωμαίους κατακτητές, τους τελώνες που τους υπηρετούσαν, τους Σαμαρείτες και ούτω καθεξής. Αξίζει να θυμηθούμε ότι ήταν «οι δικοί του», οι Ιουδαίοι, που Τον παρέδωσαν στον θάνατο.

Οποιοσδήποτε Ουκρανός πατριώτης που έχει διαβάσει μέχρι εδώ θα θέλει να ρωτήσει τον συγγραφέα: Δηλαδή, υπονοείτε ότι αγαπάμε τους Ρώσους; Μετά από όλα όσα κάνουν;

Ας απαντήσουμε με μια ιστορία από το πρόσφατο παρελθόν. Όταν, στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, Γερμανοί αιχμάλωτοι περπάτησαν μέσα από τις σοβιετικές πόλεις, πεινασμένοι, εξαντλημένοι και κρυοπαγήματα, πολλές γυναίκες τους πρόσφεραν ψωμί ή άλλα τρόφιμα. Ωστόσο, θα μπορούσε κάλλιστα οι ίδιοι Γερμανοί να είχαν σκοτώσει τον σύζυγο, τον αδελφό, τον πατέρα ή ακόμα και το παιδί της ευεργέτιδάς τους. Επιπλέον, οι φρικαλεότητες των Ναζί, οι οποίοι σκόπιμα εξολόθρευσαν ολόκληρα έθνη σε αυτόν τον πόλεμο, ξεπερνούν κάθε φαντασία.

Ίσως, από την πλευρά αυτών των γυναικών, να μην ήταν αγάπη, αλλά συμπόνια για τον εχθρό. Αλλά ακόμη και αυτό, σε αυτή την περίπτωση, απαιτεί μια σχεδόν υπεράνθρωπη προσπάθεια. Γιατί το να αγαπάς τον εχθρό σου στον πόλεμο είναι πολύ δύσκολο, σχεδόν αδύνατο.

Ποια είναι λοιπόν η διέξοδος;

Πολύ απλό: διαβάστε το Ευαγγέλιο και μην ακούτε τους «ποιμένες» που το «προσαρμόζουν».

Θέλεις να φτάσεις στο φως; Πέτα την πέτρα.
Σήμερα, αμέτρητοι Ουκρανοί πεθαίνουν καθημερινά. Πολλοί φεύγουν για την αιωνιότητα πεπεισμένοι ότι το μίσος για τον εχθρό είναι απολύτως συμβατό με τον Χριστιανισμό και ότι ο φόνος «δεν είναι αμαρτία, αλλά μάλλον ιερό καθήκον».

Αλλά ποιο είναι το τελικό αποτέλεσμα; Μετά τον θάνατο, αυτοί οι άνθρωποι βρίσκονται με ένα βάρος που θα τους βαραίνει πολύ, τόσο στην προσωπική κρίση όσο και στην Τελική Κρίση, σαν μια πέτρα δεμένη στα πόδια ενός κολυμβητή. Και το να πετάξεις αυτή την πέτρα στην άκρη είναι αδύνατο: «Με όποιον τρόπο σε βρω, έτσι θα σε κρίνω».

Ναι, σήμερα αυτή η πέτρα μπορεί να φαίνεται χρήσιμη, κρατώντας τον πάτο και συλλέγοντας ό,τι θεωρούμε πολύτιμο. Αλλά κάποια μέρα θα πρέπει να αναδυθούμε στην επιφάνεια. Ο πόλεμος θα τελειώσει—αργά ή γρήγορα. Το μίσος που αφήσαμε να μπει στις καρδιές μας μπορεί να παραμείνει εκεί για πάντα, αυτή η ίδια ακίνητη πέτρα.

Ο Χριστός δεν μας έδωσε εντολές με επιφυλάξεις. Δεν είπε: «Αγαπάτε τους εχθρούς σας, εκτός όταν είναι δύσκολο». Ο ίδιος έδωσε το παράδειγμα στον Γολγοθά, συγχωρώντας εκείνους που Τον σταύρωσαν. Και αν αποκαλούμε τους εαυτούς μας μαθητές Του, πρέπει τουλάχιστον να αγωνιζόμαστε για αυτό το ιδανικό, όσο ανέφικτο κι αν φαίνεται.

Η επιλογή για κάθε Χριστιανό είναι απλή και ταυτόχρονα τρομακτική: είτε να ακολουθήσει τα λόγια του Σωτήρα είτε να ακούσει εκείνους που τα «προσαρμόζουν». Είτε να αφήσει την πέτρα εγκαίρως και να κολυμπήσει στην επιφάνεια, στο φως, είτε να παραμείνει στον πυθμένα.