Η διαλυθείσα λόγω «μικρού αριθμού» πιστών επαρχία της ΟΕΟ και η λαϊκή στήριξη

Σήμερα 16:26
0
Η διαλυθείσα λόγω «μικρού αριθμού» πιστών επαρχία της ΟΕΟ και η λαϊκή στήριξη

Καταργώντας την Επαρχία Ουζγκορόντ-Χουστ, η ΟΕΟ αναγνώρισε για πρώτη φορά η ίδια ότι η δομή της υπάρχει επί χρόνια σχεδόν χωρίς ποίμνιο.

«Малάριθμη» επαρχία της ΟΕΟΥ και η λαϊκή υποστήριξη

Με την κατάργηση της Επαρχίας Ούζγκοροντ–Χουστ, η ΟΕΟΥ αναγνώρισε για πρώτη φορά η ίδια ότι η δομή της μπορεί να υπάρχει επί χρόνια σχεδόν χωρίς ποίμνιο.

Στις 19 Νοεμβρίου 2026 η σύνοδος της ΟΕΟΥ κατήργησε την Επαρχία Ούζγκοροντ–Χουστ, επικαλούμενη ότι για την περαιτέρω ύπαρξη ξεχωριστής επαρχίας «δεν υπάρχει εκκλησιαστική σκοπιμότητα»: κατά τη διατύπωση της συνόδου, αυτή «είναι μικρού αριθμού». Αυτό συνέβη έξι εβδομάδες και μισή μετά την έκδοση ετυμηγορίας του δικαστηρίου για τον πρώην διοικητή της, τον «επίσκοπο» Κύριλλο Μιχαΐλιουκ, για τη χορήγηση εγγράφων περί «ιερής χειροτονίας» σε 291 στρατεύσιμους. Σχεδόν οκτώ χρόνια η επαρχία αυτή ανήκε στην ΟΕΟΥ, είχε «αρχιερέα» και διοίκηση, και όλο αυτό το διάστημα η μικρή της δύναμη δεν ενοχλούσε κανέναν. Από εδώ προκύπτει ένα ερώτημα που αφορά πλέον όχι την Υπερκαρπάθια, αλλά ολόκληρη τη δομή: πόσες ακόμη επαρχίες, ενορίες και κληρικοί υπάρχουν κυρίως στις εκθέσεις;

Τι ακριβώς αναγνώρισε η σύνοδος

Η Επαρχία Ούζγκοροντ–Χουστ εντάχθηκε στην ΟΕΟΥ την ημέρα της δημιουργίας της, στις 15 Δεκεμβρίου 2018. Ο «επίσκοπος» Κύριλλος Μιχαΐλιουκ την ηγούνταν από το 2014, αρχικά στο πλαίσιο της ΟΑΕΟΥ. Στις 13 Νοεμβρίου 2025, όταν έγινε γνωστή η υπόθεση, η σύνοδος της ΟΕΟΥ τον απομάκρυνε από τη διοίκηση για το διάστημα της έρευνας και συγκρότησε επιτροπή για τη μελέτη της κατάστασης στην επαρχία. Στις 2 Φεβρουαρίου 2026 η σύνοδος της ΟΕΟΥ απέλυσε τον Μιχαΐλιουκ από την έδρα. Και στις 19 Νοεμβρίου 2026 η σύνοδος διέλυσε εντελώς την επαρχία, επειδή είναι μικρού αριθμού.

Αριθμοί πάντως δεν δόθηκαν. Πόσες ενορίες, πόσοι «ιερείς» και πόσοι ενορίτες υπάρχουν στην επαρχία, η σύνοδος της ΟΕΟΥ δεν ανακοίνωσε ούτε το 2018, ούτε το 2025, ούτε τώρα. Είναι όμως γνωστό το εξής: σύμφωνα με την απόφαση του δικαστηρίου, από τον Ιούνιο του 2023 έως τον Νοέμβριο του 2025, εξ ονόματος αυτής της επαρχίας έλαβαν έγγραφα περί «ιερής χειροτονίας» 291 άνθρωποι. Μια επαρχία, την οποία η ίδια η ηγεσία της θεωρεί υπερβολικά μικρή για να υπάρχει, παρήγαγε μέσα σε δυόμισι χρόνια σχεδόν τριακόσιους «διακόνους».

Η αλληλουχία των γεγονότων είναι χαρακτηριστική. Η μικρή δύναμη της επαρχίας δεν ήταν είδηση: οι ενορίες δεν εξαφανίζονται σε έξι εβδομάδες. Είδηση έγιναν η ποινική υπόθεση και η ετυμηγορία. Όσο δεν υπήρχε υπόθεση, η επαρχία figured στους καταλόγους επί ίσοις όροις με τις υπόλοιπες, οι ναοί και οι κληρικοί της συμπεριλαμβάνονταν στη γενική στατιστική των επαρχιών της ΟΕΟΥ. Το ζήτημα της σκοπιμότητας τέθηκε μόνο όταν ενδιαφέρθηκαν για την επαρχία οι ανακριτές, και η απάντηση δόθηκε μόνο αφού άρχισαν να μιλούν γι' αυτήν στο δικαστήριο.

Τι λέει η ΟΕΟΥ για τον εαυτό της

Η δημόσια εικόνα της ΟΕΟΥ οικοδομείται σε τρεις ισχυρισμούς:

  • σε αυτήν προσχωρούν συνεχώς νέες κοινότητες,
  • είναι ήδη η μεγαλύτερη στη χώρα,
  • τη στηρίζει η πλειονότητα των Ουκρανών.

Για τις «μεταβάσεις» από την ΟΟΕ ο Ντουμένκο μιλά ως για διαδικασία ήδη μη αναστρέψιμη και αναφέρει αριθμό άνω των δύο χιλιάδων κοινοτήτων. Ο επικεφαλής της Κρατικής Υπηρεσίας Εθνοπολιτικής και Ελευθερίας Συνείδησης Βίκτορ Γιελένσκι, ένα χρόνο αργότερα, μιλά για 1900 κοινότητες που υποτίθεται ότι πέρασαν στην ΟΕΟΥ από το 2018.

Ωστόσο σήμερα η ίδια η διαδικασία των «μεταβάσεων» έχει σχεδόν σταματήσει: στη Βολυνία, σύμφωνα με στοιχεία της περιφερειακής διοίκησης, καθ' όλη τη διάρκεια του 2025 μετέβησαν τέσσερις κοινότητες και δεν αναμένεται κάποια έξαρση στο εγγύς μέλλον. Μάλιστα, τα ουκρανικά ΜΜΕ γράφουν για απότομη πτώση του αριθμού των μεταβάσεων στις περιφέρειες Χμελνίτσκι, Κιέβου και Βολυνίας.

Για το μέγεθος της δομής του ο Ντουμένκο μιλά με διαφορετικούς τρόπους. Στη «σύνοδο των αρχιερέων» τον Ιούλιο του 2026 ο προκαθήμενος της ΟΕΟυ δήλωσε ότι υπάρχουν 9200 κοινότητες. Λίγους μήνες αργότερα, όμως, ξαφνικά έγιναν σημαντικά λιγότερες. Σε διάφορα σχόλια του Οκτωβρίου του 2026 ο Ντουμένκο έχει άλλοτε πάνω από 9000 ενορίες, άλλοτε περίπου 8500.

Η διαφορά μεταξύ 9200 και 8500 είναι σημαντική: 700 κοινότητες. Δημιουργείται η εντύπωση ότι ο προκαθήμενος της ΟΕΟυ λέει αριθμούς «από το μυαλό του».

Η κρατική στατιστική την 1η Ιανουαρίου 2026 δίνει 8547 κοινότητες της ΟΕΟυ, από τις οποίες νομικά πρόσωπα είναι οι 7295, ενώ η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει 9550 κοινότητες.

Με άλλα λόγια, και μετά από σχεδόν οκτώ χρόνια «μεταβάσεων», και μετά από νόμο που κατευθύνεται ευθέως κατά της ΟΟΕ, η ΟΕΟυ παραμένει δεύτερη ως προς τον αριθμό των κοινοτήτων.

Με τις δημοσκοπήσεις το ζήτημα είναι ακόμη πιο περίπλοκο. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας του Κιέβου, το φθινόπωρο του 2025 στην ΟΕΟυ ανέφεραν ότι ανήκουν το 50 τοις εκατό των ερωτηθέντων. Στην ομάδα «Ρέιτινγκ» τον Μάιο του 2026 τέτοιοι αποδείχθηκαν το 22 τοις εκατό, ενώ άλλο 26 τοις εκατό αυτοχαρακτηρίστηκαν ορθόδοξοι χωρίς να δηλώσουν δόγμα. Η διαφορά, που ξεπερνά το διπλάσιο, εξηγείται από τη διατύπωση. Η δημοσκόπηση μετρά ποια ονομασία είναι διατεθειμένος να πει κάποιος σε συζήτηση με τον ερευνητή, όχι πόσοι άνθρωποι στέκονται στον ναό την Κυριακή, και ακόμη λιγότερο αν σε αυτόν τον ναό υπάρχει ιερέας.

Τρεις επαρχίες για μισή εκατοντάδα ενορίες

Η Υπερκαρπαθία επιτρέπει να επαληθευτούν οι δηλώσεις με αριθμούς. Μέχρι τις 19 Νοεμβρίου η ΟΕΟυ είχε σε αυτή την περιφέρεια τρεις επαρχίες. Η επαρχία Μουκάτσεβο-Καρπαθίων στη δική της έκθεση για το 2025 ανέφερε 23 ενορίες και 39 «κληρικούς», συμπεριλαμβανομένων έξι διακόνων.

Στην επαρχία Υπερκαρπαθίας, σύμφωνα με τα στοιχεία της ουκρανικής Βικιπαίδειας, υπάρχουν 32 ενορίες και 22 «κληρικοί».

Η τρίτη, η επαρχία Ουζγκοροντ-Χουστ, αναγνωρίστηκε ως μικρή ακόμη και σε αυτό το φόντο. Οι δύο επαρχίες που κρίθηκαν αρκετά μεγάλες ώστε να συνεχίσουν να υπάρχουν έχουν μαζί 55 ενορίες και 61 κληρικούς.

Για σύγκριση: η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία στην ίδια περιφέρεια έχει δύο επαρχίες και σε αυτές, σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας Βικιπαίδειας, υπάρχουν 271 και 242 ενορίες. Δηλαδή στις δύο επαρχίες της ΟΕΟυ για τις οποίες υπάρχουν στοιχεία υπάρχουν κατά μέσο όρο λιγότερες από τρεις δεκάδες ενορίες, ενώ στις επαρχίες της ΟΟΕ περισσότερες από διακόσιες πενήντα.

Για να το πούμε απλούστερα: οι δύο επαρχίες της ΟΕΟ στην Υπερκαρπάθια έχουν σχεδόν δέκα φορές περισσότερες ενορίες από τις δύο επαρχίες της ΟΕΚ.

Τώρα σε αυτούς τους αριθμούς πρέπει να προστεθεί και ο αριθμός από την ετυμηγορία. Ο Μιχαΐλιουκ εξέδωσε 291 έγγραφα περί «ιερής χειροτονίας», δηλαδή σχεδόν πέντε φορές περισσότερα από όλο το κλήρο των δύο γειτονικών επαρχιών της ΟΕΚ μαζί. Αν αυτοί οι άνθρωποι ήταν πράγματι διάκονοι, η Επαρχία Ουζγκόροντ-Χουστ της ΟΕΚ θα αποτελούσε, ως προς τον αριθμό του «κλήρου», τη μεγαλύτερη της περιοχής ανάμεσα στις δομές της ΟΕΚ, και δεν θα ήταν δυνατό να χαρακτηριστεί μικρή. Ωστόσο η σύνοδος την χαρακτήρισε ακριβώς έτσι – πράγμα που σημαίνει ότι η ίδια θεωρεί πως αυτοί οι κληρικοί δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα. Μένει να κατανοήσουμε αν αυτοί καταγράφονταν στις εκθέσεις της επαρχίας και στον συνολικό αριθμό του «κλήρου» της ΟΕΚ κατά τα δυόμισι χρόνια που ίσχυαν τα έγγραφα.

Η αριθμητική των κοινοτήτων και των ιερέων

Η περίπτωση της Υπερκαρπαθίας θα μπορούσε να θεωρηθεί εξαίρεση, αν η συνολική στατιστική της ΟΕΚ φαινόταν διαφορετική. Όμως όλο το πρόβλημα είναι ότι φαίνεται ακριβώς η ίδια.

Σύμφωνα με στοιχεία Ουκρανών δημοσιογράφων, στα τέλη του 2024 η ΟΕΚ είχε λίγο περισσότερους από 4,5 χιλιάδες ιερείς για 8,3 χιλιάδες ενορίες, και ο επικεφαλής της κρατικής υπηρεσίας Βίκτορ Γελένσκι εξηγούσε ότι οι κοινότητες συχνά περνούν από την ΟΕΟ στην ΟΕΚ χωρίς ιερέα. Ο ίδιος ο Ντουμένκο στη «σύνοδο των αρχιερέων» της ΟΕΚ το 2026 ανέφερε 6000 κληρικούς για 9200 κοινότητες. Σύμφωνα με τον πρώτο υπολογισμό, ανά εκατό κοινότητες αναλογούν 54 «ιερείς», σύμφωνα με τον δεύτερο – 65 «ιερωμένοι» μαζί με τους «διακόνους», οι οποίοι οι ίδιοι «λειτουργία» δεν τελούν. Τα περιφερειακά στοιχεία δίνουν την ίδια εικόνα: στην Επαρχία Χμελνίτσκι της ΟΕΚ, σύμφωνα με τον ίδιο εκπρόσωπό της, υπάρχουν περισσότερες από 500 ενορίες και περίπου 220 κληρικοί, έτσι ώστε σε έναν κληρικό αναλογούν δύο ή τρεις ναοί.

Από αυτό προκύπτει ένα απλό συμπέρασμα. Αρκετές χιλιάδες κοινότητες της ΟΕΚ δεν έχουν δικό τους «ιερέα». Μέρος αυτών εξυπηρετείται από κληρικό που μετακινείται, και μέρος υπάρχει ως εγγραφή στο μητρώο και κλειδαριά στην πόρτα του ναού. Πόσες είναι οι μεν και πόσες οι δε, δεν αναφέρουν ούτε η ΟΕΚ ούτε το κράτος. Σε αυτό πρέπει να προστεθεί ότι 1252 κοινότητες από τις 8547 δεν έχουν καθόλου καθεστώς νομικού προσώπου. Δεδομένου ότι με την εγγραφή η ΟΕΚ δεν έχει κανένα πρόβλημα, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι αυτές οι 1252 στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν, ότι είναι «Ποτέμκιν χωριά».

Σε αυτό το φόντο ο αριθμός 291 – τόσα έγγραφα περί «ιερής χειροτονίας» εξέδωσε ο «επίσκοπος» Κύριλλος – αποκτά άλλη διάσταση.

Αποτελεί πάνω από πέντε τοις εκατό του συνολικού «κλήρου» της ΟΕΚ, αν θεωρήσουμε ότι αυτός ανέρχεται σε 6 χιλιάδες (ο αριθμός του Ντουμένκο στη «σύνοδο των αρχιερέων» της ΟΕΚ το 2026). Δηλαδή για κάθε 20 «ιερωμένους» της αναλογεί ένα έγγραφο που εκδόθηκε σύμφωνα με το σχήμα της Υπερκαρπαθίας. Και αυτό είναι το αποτέλεσμα της δράσης μίας μόνο επαρχίας, μάλιστα τέτοιας που η σύνοδος τη θεώρησε υπερβολικά μικρή. Τι συμβαίνει στις άλλες, μεγαλύτερες επαρχίες, δεν γνωρίζουμε: δημόσιοι έλεγχοι εκεί δεν έγιναν.

Σε τι στηρίζεται η δομή

Η απάντηση στο ερώτημα, πώς μπορούσε μια επαρχία σχεδόν χωρίς ποίμνιο να υπάρχει σχεδόν οκτώ χρόνια, βρίσκεται έξω από την εκκλησιαστική ζωή. Η ΟΕΚ υπάρχει υπό συνθήκες που δεν έχει καμία άλλη ομολογία της χώρας.

Ο Νόμος αρ. 3894-IX, που ψηφίστηκε το 2024, στρέφεται κατά του κύριου ανταγωνιστή της, δηλαδή κατά της ΟΟΔ (Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας). Η εξαίρεση του κλήρου από τη στράτευση είναι διαμορφωμένη έτσι ώστε οι θρησκευτικές οργανώσεις της ΟΟΔ να μη μπορούν να αναγνωριστούν ως κρίσιμης σημασίας, και οι ιερείς τους να μη μπορούν να λάβουν εξαίρεση, όπως έχει δηλώσει επανειλημμένα ο Γελένσκι. Έτσι, η ένταξη στην ΟΕΟ (Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας) ή σε κάποια άλλη αναγνωρισμένη ομολογία έγινε για τον άνδρα στρατεύσιμης ηλικίας προϋπόθεση νόμιμης εξαίρεσης από την επιστράτευση, ενώ η ένταξη στην ΟΟΔ δεν παρέχει τέτοια δυνατότητα.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η βεβαίωση κληρικού της ΟΕΟ απέκτησε τιμή, την οποία στην υπόθεση του «επισκόπου» Κυρίλλου το δικαστήριο όρισε σε δολάρια. Το σχήμα της Υπερκαρπαθίας κατέστη δυνατό όχι παρά το σύστημα, αλλά χάρη σε αυτό: πουλούσε αυτό που το κράτος παρέχει σε μία εκκλησιαστική δομή και αρνείται σε μια άλλη.

Τι συμβαίνει όταν σταματά η στήριξη

Για τις εκκλησιαστικές δομές που δημιουργήθηκαν με τη συμμετοχή του κράτους υπάρχει στην ιστορία του ΧΧ αιώνα ένα γνωστό τέλος. Η Ανακαινιστική Εκκλησία, την οποία από το όνομα μιας από τις ομάδες της αποκαλούσαν συχνά «Ζώσα Εκκλησία», εμφανίστηκε το 1922, και στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 1920 της υπάγονταν περισσότεροι από τους μισούς επισκόπους και ενορίες. Τα στατιστικά της ήταν εντυπωσιακά ακριβώς για όσο διάστημα η εξουσία έβλεπε σε αυτήν όφελος. Τον Σεπτέμβριο του 1943 το κράτος αναγνώρισε μόνο την Πατριαρχική Εκκλησία, και μέχρι τον Μάρτιο του 1946 ο ανακαινισμός είχε πάψει να υπάρχει. Οι αρχιερείς και οι ενορίες της πέρασαν μέσα σε λίγο παραπάνω από δύο χρόνια στην Πατριαρχική Εκκλησία, και δεν βρέθηκε δική της ποίμνη, χάριν της οποίας θα άξιζε να διατηρηθεί η δομή.

Το δεύτερο παράδειγμα είναι πιο κοντινό. Πριν από τη δημιουργία της ΟΕΟ τον Δεκέμβριο του 2018, η ΟΟΕ Πατριαρχείου Κιέβου (ΟΟΕ ΠΚ) ανακοίνωσε την αυτοδιάλυσή της, οι κοινότητές της εντάχθηκαν στη νέα δομή, και η απόπειρα του Φιλαρέτου Ντενισένκο να την αποκαταστήσει κατέληξε σε δικαστική απόφαση για τη διάλυση της ΟΟΕ ΠΚ. Μέχρι τον θάνατο του Ντενισένκο στις 20 Μαρτίου 2026, με αυτή την ονομασία είχαν απομείνει μερικοί «αρχιερείς» χωρίς κρατική εγγραφή. Σήμερα αυτή η οργάνωση περιθωριοποιείται όλο και περισσότερο, συγκεντρώνοντας στις τάξεις της όσους καθαιρέθηκαν από άλλες Εκκλησίες. Δηλαδή η δομή που υπήρχε από το 1992 έχασε σχεδόν τα πάντα, όταν η στήριξη της εξουσίας πέρασε σε μια νέα οργάνωση.

Συμπέρασμα

Η κατάργηση της επαρχίας Ουζγκορόντ-Χουστ δεν είναι σημαντική επειδή στην Υπερκαρπαθία υπάρχει μία διοικητική μονάδα λιγότερη. Σημαντικό είναι κάτι άλλο: στην ΟΕΟ για πρώτη φορά οι ίδιοι είπαν για τη δική τους επαρχία αυτό που μέχρι τώρα έλεγαν μόνο οι επικριτές – ότι είναι τόσο ολιγάριθμη, ώστε η ύπαρξή της στερείται νοήματος. Και το είπαν αυτό όχι ως αποτέλεσμα ενός έτους εργασίας επιτροπής, αλλά μόνο μετά την καταδικαστική απόφαση του δικαστηρίου. Χωρίς αυτήν την απόφαση, η επαρχία, κατά πάσα πιθανότητα, θα εξακολουθούσε και σήμερα να περιλαμβάνεται στην ΟΕΟ.

Από εδώ προκύπτουν τρία ερωτήματα, για τα οποία η ΟΕΟ και η κρατική υπηρεσία διαθέτουν στοιχεία, αλλά όχι δημοσιευμένες απαντήσεις.

Πόσες ενορίες, ιερείς και ενορίτες υπήρχαν στην καταργηθείσα επαρχία και πόσοι υπάρχουν σε καθεμία από τις υπόλοιπες; Πόσες κοινότητες έχει η ΟΕΟ – 8500 ή 9200; Πόσες από αυτές έχουν μόνιμο ιερέα και τακτική λατρεία; Και πόσοι από όσους έλαβαν εξαίρεση ως κληρικοί της ΟΕΟ υπηρετούν πράγματι με τον βαθμό του «ιερέα», και δεν απλώς καταγράφονται στον κλήρο αυτής της οργάνωσης;

Όσο αυτές οι απαντήσεις δεν υπάρχουν, οι δηλώσεις περί πανεθνικής υποστήριξης σημαίνουν ελάχιστα. Και μια δομή που στηρίζεται στην εύνοια των αρχών θα επιβιώσει ακριβώς όσο διαρκεί αυτή η εύνοια. Η ιστορία του ανανεωτισμού και του Πατριαρχείου του Κιέβου δείχνει ότι το τέλος μπορεί να έρθει πολύ γρήγορα.

Εάν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επιλέξτε το απαιτούμενο κείμενο και πατήστε Ctrl+Enter ή Υποβολή σφάλματος για να το αναφέρετε στους συντάκτες.
Εάν βρείτε κάποιο σφάλμα στο κείμενο, επιλέξτε το με το ποντίκι και πατήστε Ctrl+Enter ή αυτό το κουμπί Εάν βρείτε κάποιο σφάλμα στο κείμενο, επισημάνετε το με το ποντίκι και κάντε κλικ σε αυτό το κουμπί Το επισημασμένο κείμενο είναι πολύ μεγάλο!
Διαβάστε επίσης