Η κατάρρευση του Πύργου της Βαβέλ του παγκοσμιοποιητισμού
24 Οκτωβρίου – Διεθνής Ημέρα του ΟΗΕ. Ανάλυση της κρίσης των κοσμικών θεσμών και της ιδεολογίας του παγκοσμιοποιητισμού μέσα από το πρίσμα της βιβλικής Βαβέλ και της Πεντηκοστής
Στις 24 Οκτωβρίου ο κόσμος γιορτάζει την Ημέρα του ΟΗΕ. Κατά κανόνα, τα ΜΜΕ πλημμυρίζουν αυτή την ημέρα με κενά λόγια για το ενιαίο παγκόσμιο σπίτι. Αν όμως αφαιρέσουμε τη στομφώδη επιφάνεια και κοιτάξουμε τον φωτεινό πύργο του ΟΗΕ μέσα από το πρίσμα της αρχαίας ιστορίας, μπροστά στα μάτια μας διαγράφεται μια γνώριμη σιλουέτα – ο Πύργος της Βαβέλ.
Η ιστορία με αυτόν τον πύργο επαναλήφθηκε στον ΟΗΕ σχεδόν κατά λέξη – άλλαξαν μόνο τα σκηνικά. Αντί για οπτό πλίνθο πήραμε τις διεθνείς συμβάσεις. Αντί για την ασφαλτική πίσσα – χρηματοδοτικές δόσεις και πιστωτικούς κανονισμούς. Και την αρχαία σημιτική γλώσσα την αντικατέστησε η γλώσσα των πουλιών, και, κατά κανόνα, ψευδής, των διπλωματικών ανακοινωθέντων. Η ίδια όμως η ιδέα έμεινε η ίδια. Όπως και πριν, θελήσαμε να χτίσουμε έναν ιδανικό παράδεισο στη γη με τις δικές μας δυνάμεις, βγάζοντας προσεκτικά τον Δημιουργό έξω από την πόρτα.
Για να καταλάβουμε γιατί αυτό το μεγαλεπήβολο έργο ραγίζει τακτικά στις ραφές του, αξίζει να ξαναδιαβάσουμε το 11ο κεφάλαιο της Γενέσεως. Οι αρχαίοι οικοδόμοι της Βαβυλώνας βγήκαν στον κάμπο και διακήρυξαν το κύριο τολμηρό μανιφέστο τους: «Ας οικοδομήσουμε για τον εαυτό μας μια πόλη και έναν πύργο με κορυφή που να φτάνει στον ουρανό, και ας κάνουμε όνομα για τον εαυτό μας».
Ο γενετικός κώδικας της αρχαίας Βαβυλώνας
Σε αυτή τη σύντομη φράση βρίσκεται ολόκληρος ο γενετικός κώδικας του σύγχρονου παγκοσμιοποιητισμού. Εκείνους τους ανθρώπους δεν μπορούμε να τους ονομάσουμε άθεους με τη δική μας έννοια – ήταν μάλλον φανατικοί αυτονομιστές. Η έμμονη ιδέα τους ήταν να δημιουργήσουν ένα ερμητικό σύστημα ασφάλειας και δόξας, όπου απλώς δεν υπάρχει θέση για τον Θεό.
«Ας κάνουμε όνομα για τον εαυτό μας» – αυτό δεν είναι απλώς υπερηφάνεια, είναι ύμνος στην ανθρώπινη αυτάρκεια. Μια απόπειρα επιθετικής κατάληψης του ουρανού και αντικατάστασης της Θεανθρωπότητας από τον κοινότοπο ανθρωπολατρισμό.
Μόνο που η Βαβυλώνα έχει έναν σκληρό κοινωνιολογικό νόμο: κάθε ενότητα που ζυμώθηκε με τον ανθρώπινο εγωισμό γεννά αναπόφευκτα φαγωμάρα και διάλυση. Αυτό ακριβώς είναι, εξάλλου, το αποτέλεσμα στο οποίο έφτασε σήμερα αυτός ο οργανισμός.
Το αναπόφευκτο τέλος της ανθρώπινης αλαζονείας
Η βιβλική σύγχυση των γλωσσών δεν είναι ούτε κεραυνός από τον ουρανό ούτε τυχαία φυσική καταστροφή. Είναι το αναπόφευκτο τέλος της ανθρώπινης αλαζονείας. Όταν οι άνθρωποι ενώνονται όχι για χάρη της πηγής της αγάπης, αλλά για χάρη του δικού τους μεγαλεπήβολου «εγώ», τα συμφέροντά τους συγκρούονται αναπόφευκτα.
Χωρίς ένα ενιαίο νοηματικό μεταφυσικό κέντρο, το εργοτάξιο μετατρέπεται ακαριαία σε χάος. Οι χθεσινοί συνεργάτες αρχίζουν να μιλούν εντελώς διαφορετικές γλώσσες, παύουν να κατανοούν τα κίνητρα των άλλων, και το μεγαλεπήβολο έργο καταρρέει με πάταγο.
Ο ΟΗΕ και ολόκληρος ο σύγχρονος κοσμικός παγκοσμιοποιητισμός πάτησαν με φόρα στο ίδιο ακριβώς τσουγκράνι. Ναι, αρχικά όλα είχαν σχεδιαστεί ως μια ευγενής προσπάθεια να συγκρατηθεί ο κόσμος από έναν τρίτο παγκόσμιο πόλεμο μετά τις φρίκες του 1945. Σταδιακά όμως το σύστημα μεταλλάχθηκε σε ένα μεσσιανικό σχέδιο συναρμολόγησης ενός «θαυμαστού καινούργιου κόσμου» στη βάση του κοσμικού ανθρωπισμού.
Μόνο που, έχοντας κόψει τις χριστιανικές του ρίζες, αυτός ο ανθρωπισμός έμεινε να αιωρείται στον αέρα, και ο κόσμος πλησίασε ξανά τα όρια ενός πολύ πιο φοβερού πολέμου από όλους εκείνους που έγιναν μέχρι σήμερα.
Οι ιερές ρίζες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας
Ας πάρουμε το κεντρικό νεύρο της σύγχρονης παγκόσμιας τάξης – τα ανθρώπινα δικαιώματα. Στο κοσμικό εγχειρίδιο παρουσιάζονται ως κάτι αυτονόητο. Λες και μαζεύτηκαν έξυπνοι άνθρωποι, συμφώνησαν να θεωρούν ο ένας τον άλλον αξία και το κατέγραψαν όμορφα στο χαρτί.
Αυτή η λογική, όμως, έχει ένα θανάσιμο ελάττωμα: ό,τι δημιουργήθηκε με χάρτινη συμφωνία, μπορεί να ακυρωθεί με την ίδια συμφωνία. Αν η αξία της ανθρώπινης ζωής δεν είναι ριζωμένη στον άνωθεν προσανατολισμό, αλλά στηρίζεται μόνο σε μια προσωρινή συναίνεση υπαλλήλων, γίνεται σκόνη με την πρώτη αλλαγή του πολιτικού καιρού.
Ολόκληρος ο αιματοβαμμένος 20ός αιώνας έδειξε με τρομακτική σαφήνεια: μόλις η έννοια του ιερού εξαφανιστεί από την κοινωνία, ο άνθρωπος μετατρέπεται αμέσως σε πόρο, αναλώσιμο υλικό ή αριθμό σε μια έκθεση. Η σύγχρονη ζωή μας τα επιβεβαιώνει όλα αυτά με τρομακτική σαφήνεια.
Η χριστιανική θεώρηση του ανθρώπου είναι διαμορφωμένη εντελώς διαφορετικά. Τα δικαιώματα και η αξιοπρέπεια του προσώπου είναι απαραβίαστα όχι επειδή το αποφάσισαν κάποιοι ειδικοί στη Γενεύη ή στη Νέα Υόρκη. Αλλά επειδή σε καθέναν από εμάς είναι αποτυπωμένη η εικόνα και η ομοίωση του Θεού.
Ο Χριστιανισμός επιτέλεσε στην εποχή του μια τεράστια επανάσταση: κάθε άνθρωπος – άστεγος, ασθενής, αδύναμος, άχρηστος για την οικονομία – έχει απόλυτη, άπειρη αξία. Γι' αυτόν χύθηκε το Αίμα του Θεανθρώπου.
Ο κοσμικός κόσμος, όμως, προσπάθησε να οικειοποιηθεί τους λαμπρούς χριστιανικούς καρπούς – τη συμπόνια, την ισότητα, τα δικαιώματα – πετώντας ως περιττό το ίδιο το Δέντρο. Για κάποιο διάστημα τα κομμένα μήλα παραμένουν ζουμερά από αδράνεια. Χωρίς όμως τις τροφοδοτικές ρίζες αρχίζουν αναπόφευκτα να σαπίζουν, μεταμορφωμένα στο δηλητηριώδες αντίθετό τους – όταν τα «δικαιώματα» γίνονται ρόπαλο και ιδεολογικός πολιορκητικός κριός.
Συνοδική ενότητα αντί ενοποίησης
Στον χριστιανικό πολιτισμό, η κύρια αντίθεση προς τον Πύργο της Βαβέλ είναι η ημέρα της Αγίας Πεντηκοστής – η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος στους αποστόλους.
Η Βαβέλ επιχειρεί να συσπειρώσει τους ανθρώπους μέσω της εξίσωσης, του οδοστρωτήρα της ενοποίησης και της εξάλειψης των εθνών, μετατρέποντας την ανθρωπότητα σε μια ιδανική, υπάκουη βιομάζα. Η Πεντηκοστή ενεργεί ακριβώς αντίθετα.
Όταν οι απόστολοι μίλησαν σε διάφορες γλώσσες, κανείς δεν κατήργησε αυτές τις γλώσσες ούτε τους ανάγκασε να τις αντικαταστήσουν με μια καθολική εσπεράντο. Κάθε λαός άκουσε το κεντρικό μήνυμα στη δική του μητρική, ζωντανή γλώσσα. Η Πεντηκοστή δεν καταστρέφει την ποικιλομορφία, αλλά την αγιάζει, δημιουργώντας τη συνοδικότητα – μια βαθιά ενότητα στην αγάπη, όπου κάθε μοναδικό πρόσωπο γίνεται μέρος του ενιαίου όλου.
Η αληθινή ειρήνη της κεκαθαρμένης καρδιάς
Οι κοσμικοί θεσμοί είναι θεμελιωδώς ανίκανοι γι' αυτό. Μπορούν να λειτουργούν μόνο με το εξωτερικό περίβλημα: νόμους, παραγράφους, οικονομικά κίνητρα. Η ρίζα των πολέμων και της σκληρότητας, όμως, δεν βρίσκεται στην απουσία σωστών παραγράφων στο διεθνές δίκαιο, αλλά στην ανθρώπινη καρδιά!
Η κοσμική ηθική προσπάθησε για πολύ καιρό να οικοδομήσει την ειρήνη στη βάση του «λογικού εγωισμού»: ο πόλεμος απλώς δεν συμφέρει. Αυτή η αφελής λογική γίνεται κομμάτια κάθε φορά που ξεσπούν τα παράλογα ανθρώπινα πάθη. Μπροστά τους ο κοσμικός ανθρωπισμός είναι εντελώς ανήμπορος – αρνείται, άλλωστε, την ίδια την ύπαρξη της αμαρτίας.
Σημαίνει αυτό ότι πρέπει να κάψουμε όλες τις γέφυρες και να απορρίψουμε τον διεθνή διάλογο; Σε καμία περίπτωση. Στον πεπτωκότα κόσμο μας ακόμη και τα ατελή κοσμικά θεσμικά όργανα λειτουργούν ως σύστημα πέδησης, εμποδίζοντας την κοινωνία να κατρακυλήσει οριστικά στο απόλυτο χάος. Η στήριξη πρωτοβουλιών που σώζουν ανθρώπους από την πείνα και τους πολέμους είναι άμεση υποχρέωση κάθε χριστιανού.
Είναι όμως ζωτικής σημασίας να διατηρούμε τη νηφαλιότητα και να μη κάνουμε είδωλο από τις επόμενες κοσμικές ουτοπίες. Έργο της Εκκλησίας είναι να υπενθυμίζει στον κόσμο χωρίς ντροπή: ένας στέρεος κόσμος δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στο θεμέλιο της ανθρώπινης υπερηφάνειας. Η αληθινή ειρήνη δεν είναι απλώς μια προσωρινή παύση ανάμεσα στους βομβαρδισμούς, αλλά πνευματικός καρπός της κεκαθαρμένης καρδιάς. Τα ανθρώπινα δικαιώματα χρειάζονται αξιόπιστη μεταφυσική άγκυρα προστασίας, και η αληθινή ενότητα δεν επιτυγχάνεται σε ένα παγκόσμιο μυρμηγκοφωλιά, αλλά στη Συνοδική Εκκλησία.
Ο μοναδικός Λίθος της ανθρώπινης ιστορίας
Όταν οι οικοδόμοι της Βαβέλ διασκορπίστηκαν, τα ημιτελή τείχη τους υψώνονταν για πολύ καιρό πάνω από την έρημο ως βουβό μνημείο της ανθρώπινης ανοησίας. Το σημερινό σχέδιο ενός παγκόσμιου κόσμου χωρίς Θεό καλύπτεται με τον ίδιο τρόπο από βαθιές ρωγμές και καταρρέει μπροστά στα μάτια μας.
Κοιτάζοντας αυτά τα ερείπια των ψευδαισθήσεων, η χριστιανική καρδιά γεμίζει όχι με χαιρεκακία, αλλά με ειλικρινή συμπόνια. Διότι όταν καταρρέουν οι χειροποίητοι πύργοι, στην ανθρωπότητα απομένει ο Μοναδικός Λίθος, τον οποίο κάποτε απέρριψαν οι οικοδομούντες, αλλά ο οποίος μόνος μπορεί να συγκρατήσει αυτόν τον κόσμο — ο Χριστός.
