Πέντε βουλευτές του Κογκρέσου και η ΟΟΕ: γιατί η επιστολή προς τον Ζελένσκι δεν είναι τυχαία

Σήμερα 12:10
16
Οι βουλευτές του Κογκρέσου ζήτησαν από τον Ζελένσκι να σταματήσει τους διωγμούς της ΟΟΕ. Φωτογραφία: ΕΟΔ Οι βουλευτές του Κογκρέσου ζήτησαν από τον Ζελένσκι να σταματήσει τους διωγμούς της ΟΟΕ. Φωτογραφία: ΕΟΔ

Η έκκληση πέντε Ρεπουμπλικανών προς τον Ζελένσκι αποτελεί μέρος μιας εκστρατείας υπεράσπισης της ΟΟΕ, που διαρκεί ήδη πάνω από έναν χρόνο. Και έχει ήδη συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Τον Δεκέμβριο του 2025 Ορθόδοξοι Αμερικανοί ζήτησαν από το Καπιτώλιο την απελευθέρωση του Μητροπολίτη Αγιορειτών Αρσενίου. Δύο μήνες αργότερα ο Δεσπότης μεταφέρθηκε από το κέντρο προφυλάκισης σε κατ' οίκον περιορισμό. Τον Μάιο η βουλευτής του Κογκρέσου Άννα Πάουλινα Λούνα ανακοίνωσε ότι το γραφείο της εργαζόταν πάνω σε αυτό το ζήτημα μαζί με Ουκρανούς αξιωματούχους.

Τώρα η Λούνα και άλλοι τέσσερις Ρεπουμπλικανοί της Βουλής των Αντιπροσώπων – ο Ντέρικ Βαν Όρντεν, ο Ράιλι Μουρ, ο Γουόρεν Ντέιβιντσον και ο Ήλαϊ Κρέιν – απέστειλαν επιστολή στον Βλαντιμίρ Ζελένσκι. Η επιστολή δημοσιεύθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2026.

Οι βουλευτές δηλώνουν ότι ο νόμος αρ. 3894 «εγείρει σοβαρά ερωτήματα από την άποψη του Συντάγματος της Ουκρανίας και των διεθνών υποχρεώσεών της στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Και διατυπώνουν απολύτως συγκεκριμένες απαιτήσεις:

«Καλούμε την κυβέρνησή σας να σταματήσει την εφαρμογή του Νόμου αρ. 3894, να διακόψει τη μεταβίβαση της θρησκευτικής περιουσίας, να θέσει τέλος στις κρατήσεις και τη βίαιη επιστράτευση του κλήρου, καθώς και να εξασφαλίσει σε όλους τους Ουκρανούς τη δυνατότητα να ομολογούν ελεύθερα και ειρηνικά την πίστη τους».

Ταυτόχρονα, οι συντάκτες της επιστολής επιβεβαιώνουν την υποστήριξή τους στην ανεξαρτησία και την ασφάλεια της Ουκρανίας. Υπενθυμίζουν ότι η ΟΟΕ (Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία) καταδίκασε τη ρωσική εισβολή, τον Μάιο του 2022 διακήρυξε την ανεξαρτησία της από το Πατριαρχείο Μόσχας, ενώ ο κλήρος και οι ενορίτες της βοηθούν τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας και υπερασπίζονται τη χώρα.

Ιδιαίτερα οι βουλευτές εστιάζουν στην αρχή της ατομικής ευθύνης: «Τα δημοκρατικά συστήματα αντιδρούν στις παράνομες πράξεις μέσω της ατομικής ευθύνης, που βασίζεται σε δίκαιη δικαστική διαδικασία». Με άλλα λόγια, αν κάποιος έχει διαπράξει έγκλημα, πρέπει να λογοδοτήσει ενώπιον του νόμου. Τι σχέση όμως έχει με αυτό ολόκληρη η Εκκλησία και τα εκατομμύρια των πιστών της;

Η επιστολή αυτή δεν είναι μια ξαφνική φώτιση πέντε Αμερικανών πολιτικών. Έχει το δικό της παρασκήνιο.

Από τις δηλώσεις στις απαιτήσεις

Τον Νοέμβριο του 2025 εκπρόσωποι του αμερικανικού Ορθόδοξου κλήρου συζήτησαν με τη Λούνα την κατάσταση των φυλακισμένων κληρικών της ΟΟΕ.

Στις 16 Δεκεμβρίου 2025 πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον εκδήλωση υπέρ της ΟΟΕ. Ορθόδοξοι διαφόρων εκκλησιαστικών δικαιοδοσιών συναντήθηκαν με Αμερικανούς νομοθέτες και απαίτησαν την κατάργηση του νόμου αρ. 3894, την απελευθέρωση του Μητροπολίτη Αρσενίου και τον τερματισμό της αποστολής ιερέων στο μέτωπο. Μεταξύ των νομοθετών που συμμετείχαν στις συναντήσεις ήταν τρεις από τους σημερινούς υπογράφοντες της επιστολής: οι Λούνα, Κρέιν και Βαν Όρντεν. Τον ίδιο μήνα με εκπροσώπους ορθόδοξων οργανώσεων συναντήθηκε και ο Ράιλι Μουρ.

Οι ίδιες απαιτήσεις περιλαμβάνονται και στην τωρινή επιστολή προς τον Πρόεδρο της Ουκρανίας.

Τον Ιανουάριο του 2026 η Λούνα ανακοίνωσε ότι απηύθυνε έκκληση προς το Βατικανό, ενώ τον Μάιο τάχθηκε κατά της βίαιης αποστολής του κλήρου σε μάχιμες θέσεις. Δηλαδή δεν πρόκειται για μεμονωμένη ενέργεια, αλλά για συστηματική δουλειά Αμερικανών πολιτικών υπέρ της ελευθερίας της συνείδησης στην Ουκρανία.

Μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι τουλάχιστον τέσσερις από τους πέντε υπογράφοντες είχαν ασχοληθεί με το θέμα και παλαιότερα. Και εκτός Κογκρέσου η συζήτηση για την παραβίαση των δικαιωμάτων των πιστών στην Ουκρανία είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα.

Προειδοποιήσεις που δεν ακούστηκαν

Τον Νοέμβριο του 2023, ο επίσκοπος του Λιντς Νικ Μπέινς, μέλος της Βρετανικής Βουλής των Λόρδων και ιεράρχης της Εκκλησίας της Αγγλίας, κάλεσε το Κίεβο να αποσύρει το νομοσχέδιο αρ. 8371. Χαρακτήρισε το κείμενο εισηγητικά διακριτικό και προειδοποίησε για τον κίνδυνο συλλογικής τιμωρίας μιας θρησκευτικής κοινότητας. Αργότερα, με βάση αυτό το νομοσχέδιο, ψηφίστηκε ο νόμος αρ. 3894.

Τον Απρίλιο του 2024, ο τότε γερουσιαστής Τζέι Ντι Βανς, σήμερα αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, επέκρινε την απόπειρα απαγόρευσης της ΟΟΕ λόγω της υποτιθέμενης εγγύτητάς της με τη Ρωσία.

Στις 24 Αυγούστου 2024, το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (ΠΣΕ), καταδικάζοντας τη ρωσική επιθετικότητα και αναγνωρίζοντας το δικαίωμα της Ουκρανίας να αμύνεται, προειδοποίησε για «άδικη συλλογική τιμωρία ολόκληρης της θρησκευτικής κοινότητας».

Την επόμενη ημέρα, ο πάπας Φραγκίσκος κάλεσε να «μην απαγορεύεται καμία χριστιανική Εκκλησία, ούτε άμεσα ούτε έμμεσα» και υπενθύμισε το δικαίωμα του ανθρώπου να προσεύχεται στην Εκκλησία που θεωρεί δική του.

Στις 3 Σεπτεμβρίου, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος Γ΄ κάλεσε να καταργηθεί ο νόμος αρ. 3894.

Στις 7 Οκτωβρίου, ο εκπρόσωπος των ΗΠΑ στον ΟΑΣΕ Μάικλ Κοζάκ προειδοποίησε για τον κίνδυνο συλλογικής τιμωρίας των πιστών και κάλεσε να τηρηθούν οι διεθνείς υποχρεώσεις στον τομέα της θρησκευτικής ελευθερίας. Σημειώνουμε: αυτό συνέβη ακόμη επί διοίκησης Μπάιντεν.

Στις 30 Οκτωβρίου, η Human Rights Watch χαρακτήρισε τον νόμο αρ. 3894 υπερβολικά ευρύ, προειδοποίησε για πιθανές παραβιάσεις της θρησκευτικής ελευθερίας και πρότεινε να ανασταλεί η εφαρμογή του μέχρι να γίνει ανεξάρτητη πραγματογνωμοσύνη.

Στις 31 Δεκεμβρίου 2024, το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR) επεσήμανε τη δυσανάλογη φύση των περιορισμών για τους πιστούς και την απουσία επαρκούς τεκμηρίωσης της αναγκαιότητάς τους.

Τον Μάιο του 2025, επτά ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ απέστειλαν στο Κίεβο επιστολή με ερωτήματα σχετικά με τις διακρίσεις εις βάρος της ΟΟΕ, τη δίωξη κληρικών και τις πιέσεις σε δημοσιογράφους και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Τον Δεκέμβριο του 2025, το OHCHR υπενθύμισε και πάλι: οι ιστορικοί ή κανονικοί δεσμοί με ένα εξωτερικό κέντρο από μόνοι τους δεν αρκούν για την απαγόρευση μιας θρησκευτικής οργάνωσης.

Ο κατάλογος αποδείχθηκε αρκετά εντυπωσιακός: ο πάπας της Ρώμης, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων, ένας αγγλικανός επίσκοπος, το ΠΣΕ, ο Βανς, η αμερικανική αποστολή στον ΟΑΣΕ, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο ΟΗΕ. Ούτε πολιτική ούτε ομολογιακή ενότητα υπάρχει μεταξύ τους. Το αίτημα, όμως, είναι κοινό: αν κάποιος είναι ένοχος εγκλήματος, ας δικαστεί. Γιατί, όμως, να λογοδοτήσουν γι' αυτό πολλά εκατομμύρια υπόλοιποι ενορίτες;

Όταν οι επιστολές φέρνουν αποτέλεσμα

Δεν θα ήταν σωστό να ισχυριστούμε ότι οι διεθνείς διαμαρτυρίες έχουν ήδη αλλάξει τη θέση της ΟΟΕ συνολικά. Ο νόμος αρ. 3894 ισχύει, η αγωγή για τον τερματισμό της δραστηριότητας της Μητρόπολης του Κιέβου παραμένει στο δικαστήριο. Υπάρχουν, ωστόσο, επιμέρους αποτελέσματα.

Ο μητροπολίτης Αρσένιος πέρασε στη προφυλάκιση ένα έτος και δέκα μήνες. Στις 25 Φεβρουαρίου 2026, το δικαστήριο άλλαξε το περιοριστικό μέτρο σε πλήρη κατ' οίκον περιορισμό όλο το 24ωρο. Ο δικηγόρος της ΟΟΕ Ρόμπερτ Άμστερνταμ ευχαρίστησε τους συμμετέχοντες στην αμερικανική εκστρατεία για τη βοήθειά τους στην υπεράσπιση του Σεβασμιωτάτου.

Στις 31 Μαΐου η Λούνα ανακοίνωσε πλέον από δική της πλευρά: το γραφείο της συνεργάστηκε με Ουκρανούς αξιωματούχους προκειμένου να επιτευχθεί αλλαγή στην κατάσταση του αρχιερέα, ο οποίος χρειαζόταν εγχείρηση καρδιάς. «Θέλω να ευχαριστήσω τους Ουκρανούς αξιωματούχους, με τους οποίους συνεργαστήκαμε σε αυτό το ζήτημα», είπε.

, без закрывающего или других полей. Перевожу весь текст после него.

Και στις 11 Ιουνίου τον επί εικοσιτετραώρου βάσεως κατ᾽ οίκον περιορισμό αντικατέστησαν με νυχτερινό: από τις 6:00 έως τις 22:00 ο Δεσπότης μπορεί να κινείται ελεύθερα.

Αυτό δεν είναι πλέον απλώς λόγια υποστήριξης από την άλλη πλευρά του ωκεανού: η βουλευτής του Κογκρέσου επιβεβαιώνει ευθέως τη συνεργασία με Ουκρανούς αξιωματούχους. Ωστόσο ο Δεσπότης εξακολουθεί να βρίσκεται υπό νυχτερινό κατ᾽ οίκον περιορισμό και η υπόθεση εναντίον του δεν έχει κλείσει.

Υπάρχει και άλλη μαρτυρία. Η Κάθριν Γουάιτφορντ, ηγέτιδα των Νέων Ρεπουμπλικανών, διηγήθηκε ότι το 2024 παρέδωσε στον αντιπρόεδρο Βανς επιστολές δημοσιογράφων της ΕΟΔ που κρατούνταν υπό κράτηση. Περίπου τρεις μήνες αργότερα αφέθηκαν ελεύθεροι. Η σχέση ανάμεσα στην προσφυγή και στην απόφαση του δικαστηρίου δεν έχει τεκμηριωθεί, αλλά μπορεί κανείς να υποθέσει ότι αυτές οι προσπάθειες δεν πήγαν χαμένες.

Τέλος, τα παράπονα της ΟΟΕ έπαψαν να αποτελούν αποκλειστικά εσωτερική ουκρανική διαμάχη. Εμφανίζονται σε έγγραφα του ΟΗΕ και οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και υποβάλλονται σχετικά ερωτήματα στην ουκρανική κυβέρνηση. Αυτό δεν είναι ακόμη νίκη, αλλά ούτε και κενός λόγος.

«Ελευθερία» προς εξαγωγή

Ο επικεφαλής της Κρατικής Υπηρεσίας της Ουκρανίας για την εθνική πολιτική και την ελευθερία της συνείδησης (ΚΥΕΠΕΣ) Βίκτορ Γελένσκι έχει διαφορετική άποψη για όσα συμβαίνουν. Ήδη τον Ιανουάριο του 2024 αποκαλούσε την Ουκρανία υπόδειγμα ελευθερίας θρησκευτικής πίστης. Παρόμοια ρητορική ακούγεται μέχρι σήμερα.

Όταν στο εξωτερικό άρχισαν να τίθενται ερωτήματα, χρησιμοποιήθηκε η λεγόμενη υποστήριξη (advocacy). Αντιπροσωπείες του Πανουκρανικού Συμβουλίου Εκκλησιών και Θρησκευτικών Οργανώσεων (ΠΣΕΘΟ), κατ᾽ εντολήν της εξουσίας, διαβεβαίωναν τους ξένους εταίρους ότι δήθεν δεν υφίσταται καμία περιστολή της θρησκευτικής πίστης στην Ουκρανία. Τον Φεβρουάριο του 2026 ο Γελένσκι συζήτησε με μέλη του Συμβουλίου σχέδια νέων ταξιδιών.

Ο Καθολικός επίσκοπος Βιτάλι Κριβίτσκι διηγήθηκε πώς απαντούν οι συμμετέχοντες σε τέτοια ταξίδια στις κατηγορίες περί διωγμών: «Ως Πανουκρανικό Συμβούλιο Εκκλησιών και Θρησκευτικών Οργανώσεων λέμε: σήμερα στην Ουκρανία δεν υπάρχουν ενδείξεις διωγμού ακριβώς λόγω πίστης». Ταυτόχρονα ο Κριβίτσκι δεν αρνήθηκε την ύπαρξη δικαστικών υποθέσεων και προβλημάτων της ΟΟΕ, αλλά υποστήριξε ότι αυτά έχουν αποκλειστικά πολιτικά και όχι θρησκευτικά αίτια.

Ο δε επικεφαλής της ΟΕΚΕ Σβιατοσλάβ Σεφτσούκ παραδέχθηκε ότι μετά την ψήφιση του νόμου οι θρησκευτικοί ηγέτες «αναγκάστηκαν να εξηγούν σε όλο τον κόσμο ότι σε καμία περίπτωση δεν περιορίζεται η ελευθερία της συνείδησης στην Ουκρανία».

Προκύπτει μια παράδοξη εικόνα: το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών προειδοποιεί για τον κίνδυνο παραβίασης της ελευθερίας της πίστης, ενώ το Πανουκρανικό Συμβούλιο Εκκλησιών πείθει τους ξένους ότι διωγμοί δεν υπάρχουν. Για την ΟΟΕ, παρεμπιπτόντως, σε αυτά τα ταξίδια δεν βρέθηκε θέση. Και στις 30 Ιουνίου 2026 η συμμετοχή της στο ΠΣΕΘΟ ανεστάλη εντελώς.

Έτσι, για τη θέση των πιστών της ΟΟΕ μιλούν όλοι, εκτός από τους ίδιους τους πιστούς της ΟΟΕ.

Τι μετά την επιστολή

Πέντε υπογραφές δεν αντικαθιστούν απόφαση του Κογκρέσου των ΗΠΑ και η επιστολή από μόνη της δεν θα καταργήσει τον ουκρανικό νόμο. Δεν γνωρίζουμε πώς θα ενεργήσουν στη συνέχεια οι υπογράφοντες. Έχουν όμως στη διάθεσή τους αποτελεσματικά εργαλεία: προσφυγές στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, έναρξη ακροάσεων στο Κογκρέσο, αιτήματα για επιμέρους ποινικές υποθέσεις, συζήτηση για την τήρηση της θρησκευτικής ελευθερίας σε σχέση με την αμερικανική βοήθεια προς την Ουκρανία.

Εάν θα χρησιμοποιηθούν αυτά τα εργαλεία και πώς θα αντιδράσουν οι ουκρανικές αρχές στην επιστολή, θα το δείξει ο χρόνος. Ας είμαστε όμως ειλικρινείς: η τύχη της Εκκλησίας εξαρτάται όχι τόσο από τους Αμερικανούς βουλευτές του Κογκρέσου και ούτε καν από τις ουκρανικές αρχές, όσο από τους ίδιους τους Ουκρανούς πιστούς – από την προθυμία τους να υπερασπιστούν την Εκκλησία τους και να παραμείνουν πιστοί σε αυτήν.

Και στην Ουκρανία υπάρχουν άνθρωποι που δεν περιμένουν να φέρουν αποτέλεσμα οι προσπάθειες της Ουάσιγκτον, αλλά δρουν μόνοι τους. Ακολουθούν μερικά παραδείγματα.

Τον Μάρτιο του 2026 οι ενορίτες συγκέντρωσαν μέσα σε λιγότερο από ένα εικοσιτετράωρο την εγγύηση για την αποφυλάκιση του πρωτοπρεσβυτέρου Βιτάλι Αγαφόνοφ, ο οποίος κατηγορείται για λιποταξία έπειτα από άρνηση εκτέλεσης στρατιωτικών καθηκόντων για λόγους συνείδησης.

Στις 27 Απριλίου εκατοντάδες πιστοί μαζί με τον μητροπολίτη Λογγίνο πήγαν στο κτίριο του ΤΤΚ (Εδαφικού Κέντρου Στρατολόγησης) στο Τσερνιβτσί, ζητώντας να αφεθεί ελεύθερος ο κρατούμενος αρχιμανδρίτης Σέργιος. Ο κληρικός αφέθηκε ελεύθερος.

Κάποιοι συγκεντρώνουν χρήματα για δικηγόρο, κάποιοι υπερασπίζονται τον ναό, κάποιοι προσεύχονται εκεί όπου, μετά την απώλεια του κτιρίου, καταφέρνουν να τελούν τις ακολουθίες. Η βοήθεια από το εξωτερικό είναι αναγκαία, και η ιστορία του μητροπολίτη Αρσενίου δείχνει ότι μπορεί να είναι αποτελεσματική. Το κυριότερο όμως είναι η αφοσίωση των πιστών στον Χριστό και στην Εκκλησία Του.

Εάν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επιλέξτε το απαιτούμενο κείμενο και πατήστε Ctrl+Enter ή Υποβολή σφάλματος για να το αναφέρετε στους συντάκτες.
Εάν βρείτε κάποιο σφάλμα στο κείμενο, επιλέξτε το με το ποντίκι και πατήστε Ctrl+Enter ή αυτό το κουμπί Εάν βρείτε κάποιο σφάλμα στο κείμενο, επισημάνετε το με το ποντίκι και κάντε κλικ σε αυτό το κουμπί Το επισημασμένο κείμενο είναι πολύ μεγάλο!
Διαβάστε επίσης